آژانس بینالمللی انرژی بهطور قابلتوجهی چشمانداز نفت در سال 2026 را کاهش داد و هشدار داد که درگیری خاورمیانه، بازاری را که پیشتر بر پایه رشد عرضه و تقاضا دیده میشد، اکنون به سمت انقباض در هر دو بخش سوق داده است. در گزارش بازار نفت آوریل 2026، آژانس اعلام کرد که تقاضای جهانی نفت اکنون قرار است در سال جاری 80 هزار بشکه در روز کاهش یابد؛ در حالی که در گزارش ماه قبل، رشد 640 هزار بشکه در روزی را پیشبینی کرده بود. این نهاد همچنین افزود که افت 1.5 میلیون بشکه در روزی در سهماهه دوم 2026 میتواند شدیدترین کاهش مصرف نفت از زمان شوک کووید باشد.
در بخش عرضه، آژانس گفت عرضه جهانی نفت در مارس 10.1 میلیون بشکه در روز سقوط کرد و به 97 میلیون بشکه در روز رسید و این وضعیت را بزرگترین اختلال تاریخ توصیف کرد. این نهاد اعلام کرد که تولید اوپکپلاس نسبت به ماه قبل 9.4 میلیون بشکه در روز کاهش یافت و به 42.4 میلیون بشکه در روز رسید، در حالی که ادامه حملات به زیرساختهای انرژی منطقه و محدودیت در حرکت نفتکشها از طریق تنگه هرمز عامل اصلی این سقوط بوده است. رویترز نیز در جمعبندی همین گزارش نوشت که آژانس اکنون انتظار دارد عرضه جهانی نفت در 2026 معادل 1.5 میلیون بشکه در روز کاهش یابد؛ تغییری بسیار شدید نسبت به پیشبینی ماه قبل که رشد 1.1 میلیون بشکه در روزی را نشان میداد.
این شوک اکنون فراتر از تولید نفت خام گسترش یافته است. آژانس گفت اختلال در پالایش نیز شدت گرفته و پالایشگاههای خاورمیانه و پالایشگاههای آسیایی که با محدودیت خوراک روبهرو هستند، در آوریل حدود 6 میلیون بشکه در روز از ظرفیت خود کاستهاند، در حالی که میزان پالایش جهانی نفت خام اکنون بهطور متوسط در سال 2026 حدود 1 میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت. همچنین گزارش شد که ذخایر مشاهدهشده نفت در جهان در مارس 85 میلیون بشکه کاهش یافت؛ موضوعی که بازتاب برداشت گسترده ذخایر در خارج از خلیج فارس برای جبران کمبود عرضه بود.
با وجود آتشبس موقت، آژانس هشدار داد هنوز مشخص نیست که این توقف درگیری به صلحی پایدار تبدیل خواهد شد یا اینکه عبور و مرور عادی از هرمز را بازخواهد گرداند. سناریوی پایه آژانس بر ازسرگیری تحویلهای منظم از خاورمیانه تا میانه سال استوار است، اما خود آژانس تصریح کرده که این فرض ممکن است بیش از حد خوشبینانه باشد. رویترز افزود که آژانس همچنان در سناریوی پایه خود یک مازاد محدود عرضه حدود 410 هزار بشکه در روز برای سال 2026 میبیند، اما این رقم بسیار پایینتر از برآورد 2.46 میلیون بشکه در روزی ماه قبل است و بازار را در برابر تداوم اختلالات بسیار آسیبپذیرتر میکند.
اثر احتمالی بر بازار:
این گزارش بهوضوح برای نوسان قیمت نفت صعودی و برای چشمانداز رشد جهانی منفی است. با اینکه آژانس در سناریوی پایه هنوز یک مازاد محدود را حفظ کرده، ابعاد بازنگری نشان میدهد بازار همچنان به بازگشت واقعی جریان نفت از تنگه هرمز وابسته است. اگر این بازگشت به تأخیر بیفتد، ریسک فقط افزایش قیمت نفت نیست، بلکه فشار گستردهتر بر تورم, حاشیه سود پالایش، هزینههای حملونقل و اقتصادهای حساس به انرژی در اروپا و آسیا نیز افزایش خواهد یافت. این بخش یک استنباط تحلیلی بر پایه کاهش شدید پیشبینیهای عرضه و تقاضا و هشدار آژانس درباره احتمال طولانی شدن اختلال در جریانهای عادی است.
منبع: آژانس بینالمللی انرژی (IEA)؛ Reuters.