سطح اهمیت: بالا ★★★
مورگان استنلی اعلام کرد برنامه در حال پیشرفت موشکهای چندبارمصرف چین، پس از نخستین بازیابی کنترلشده یک بوستر موشک در کلاس مداری، به مهمترین چالش رقابتی بلندمدت برای شرکت هوافضای آمریکایی اسپیسایکس تبدیل شده است.
چین روز جمعه ۱۹ تیر ۱۴۰۵، برابر با ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۶، موشک Long March 10B را از پایگاه پرتاب تجاری فضایی هاینان به فضا فرستاد، یک ماهواره را با موفقیت در مدار قرار داد و بوستر مرحله نخست را حدود شش دقیقه پس از پرتاب بازیابی کرد. برخلاف فالکون ۹ اسپیسایکس که بهصورت خودکار روی پایههای خود فرود میآید، بوستر چینی بهوسیله یک تور نصبشده روی سکوی دریایی مهار شد.
مورگان استنلی این آزمایش را گامی مهم در مسیر استفاده منظم و چندباره از موشکها دانست. بااینحال، بازیابی با بهرهبرداری عملیاتی چندباره یکسان نیست. چین همچنان باید بوستر را بازرسی و بازسازی کند، دوباره به فضا بفرستد و نشان دهد که این فرایند میتواند بهشکل قابلاعتماد و اقتصادی تکرار شود. پرتاب دیگری از Long March 10B تا پایان سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است.
چین به جمع محدود بازیابیکنندگان بوسترهای مداری پیوست
این بازیابی موفق، شرکت دولتی علوم و فناوری هوافضای چین را در کنار گروه محدودی از مجموعهها، از جمله اسپیسایکس و بلو اوریجین، قرار میدهد که توانستهاند بوسترهای مورد استفاده در مأموریتهای کلاس مداری را بازیابی کنند.
بااینحال، اسپیسایکس همچنان برتری عملیاتی قابلتوجهی دارد. شرکت آمریکایی صدها بازیابی بوستر فالکون ۹ انجام داده و برخی بوسترهای آن بارها به فضا پرتاب شدهاند؛ درحالیکه چین تاکنون تنها نخستین بازیابی کنترلشده موفق خود را ثبت کرده است.
این تفاوت برای سرمایهگذاران اهمیت دارد. یک بازیابی موفق نشان میدهد سامانههای هدایت، پیشرانش و مهار میتوانند کار کنند؛ اما یک پلتفرم چندبارمصرف و رقابتی به تعداد بالای پرتاب، زمان کوتاه بازسازی، پروازهای مجدد مکرر و هزینه کل کمتر نسبت به موشکهای یکبارمصرف نیاز دارد.
مورگان استنلی اعلام کرد مقامهای نیروی فضایی آمریکا پیشتر تخمین زده بودند که چین برای تسلط بر استفاده عملیاتی چندباره از موشکها همچنان سه تا پنج سال فاصله دارد. آزمایش Long March 10B ممکن است این فاصله زمانی را کوتاه کند، اما هنوز برابری با تعداد پرتابها یا ساختار هزینه اسپیسایکس را نشان نمیدهد.
اکوسیستم گسترده فضایی چین، تهدید اصلی را ایجاد میکند
مورگان استنلی استدلال کرد تهدید علیه اسپیسایکس فقط از یک موشک ناشی نمیشود. چین در حال توسعه یک اکوسیستم گسترده دولتی و تجاری است که شامل برنامههای ملی پرتاب و شرکتهای خصوصی مانند لنداسپیس، گلکتیک انرژی و اسپیس پایونیر میشود.
حمایت دولت، دسترسی به تقاضای داخلی برای پرتاب و رشد سرمایه خصوصی میتوانند به چندین شرکت چینی اجازه دهند فناوریهای متفاوت چندبارمصرف را بهطور همزمان آزمایش کنند. برای نمونه، لنداسپیس در حال توسعه موشک چندبارمصرف Zhuque-3 است و شرکتهای دیگر نیز روی موشکها و موتورهای رقیب کار میکنند.
بر اساس آمار مورد استناد مورگان استنلی، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۰ پرتاب مداری انجام داد و از نظر فعالیت، دومین بازار بزرگ پرتاب فضایی جهان بود. اسپیسایکس بهتنهایی در همان سال حدود ۱۶۵ پرتاب فالکون ۹ انجام داد.
فاصله همچنان قابلتوجه است، اما تعداد بالای پرتابهای چین فرصت جمعآوری دادههای عملیاتی، توسعه زنجیره تأمین و بهبود بهرهوری تولید را برای صنعت هوافضای این کشور فراهم میکند. موشکهای چندبارمصرف نیز میتوانند با کاهش نیاز به ساخت یک مرحله نخست جدید برای هر مأموریت، تعداد پرتابها را افزایش دهند.
منظومههای ماهوارهای میتوانند تقاضای داخلی بزرگی ایجاد کنند
شبکههای ماهوارهای برنامهریزیشده چین میتوانند بازار داخلی قابلتوجهی برای موشکهای چندبارمصرف ایجاد کنند.
مورگان استنلی به منظومههای مخابراتی مدار پایین Guowang و Qianfan اشاره کرد که در مجموع هدف استقرار حدود ۲۸ هزار ماهواره را دنبال میکنند. این کارگزاری همچنین به یک درخواست پیشنهادی برای بیش از ۱۹۰ هزار ماهواره غیرزمینآهنگ اشاره کرد؛ هرچند ثبت درخواست نظارتی الزاماً به معنای ساخت و پرتاب همه ماهوارههای پیشنهادی نیست.
هدف این پروژهها گسترش اینترنت پهنباند، ارتباطات راهبردی و زیرساخت فضایی مستقل چین است. منظومه Qianfan تا اوایل ژوئن ۲۰۲۶ بیش از ۲۰۰ ماهواره در مدار قرار داده بود و نشان داد این برنامه از مرحله طراحی فراتر رفته است.
منظومههای بزرگ تقاضای مستمری برای پرتاب ایجاد میکنند، زیرا ماهوارهها باید بهصورت گروهی مستقر شوند، پس از پایان عمر عملیاتی جایگزین شوند و همزمان با پیشرفت فناوری ارتقا یابند. این مدل به رابطه میان برنامه پرتاب فالکون ۹ و شبکه استارلینک اسپیسایکس شباهت دارد.
اگر چین بتواند موشکهای چندبارمصرف کمهزینه را با منظومههای بزرگ داخلی ترکیب کند، شرکتهای پرتاب این کشور میتوانند از همان نوع تقاضای یکپارچهای بهرهمند شوند که به اسپیسایکس در افزایش تعداد پرتابها و کاهش هزینه هر مأموریت کمک کرد.
رایانش فضایی، جبهه رقابتی دیگری ایجاد میکند
چین همچنین در رایانش مداری سرمایهگذاری میکند و اهداف خود را به ماهوارههای مخابراتی محدود نکرده است.
سامانه برنامهریزیشده Star Compute قرار است از حدود ۲۸۰۰ ماهواره پردازشی تشکیل شود و یک شبکه توزیعشده هوش مصنوعی و پردازش داده در مدار ایجاد کند. چین همچنین برنامههایی را برای ساخت زیرساخت دیجیتال و پردازشی گستردهتر در فضا طی پنج سال آینده اعلام کرده است.
رایانش فضایی میتواند در آینده دادههای سنجش زمین، ترافیک مخابراتی و بارهای پردازشی هوش مصنوعی را مستقیماً در مدار پردازش کند و نیاز به ارسال همه دادههای خام به مراکز داده زمینی را کاهش دهد.
این موضوع برای سرمایهگذاران اسپیسایکس اهمیت دارد، زیرا رقابت میتواند از خدمات پرتاب فراتر رود و حوزههای ارتباطات ماهوارهای، مراکز داده مداری، زیرساخت هوش مصنوعی و پلتفرمهای یکپارچه فضایی را نیز دربر گیرد.
اسپیسایکس همچنان برتری بزرگ فناوری و مقیاس را حفظ کرده است
مورگان استنلی با وجود پیشرفت چین، رتبه عملکرد بهتر از بازار و قیمت هدف ۳۰۰ دلار را برای اسپیسایکس حفظ کرد.
اسپیسایکس همچنان رهبر جهانی عملیات موشکهای چندبارمصرف، تعداد پرتابها و ارتباطات ماهوارهای است. فالکون ۹، منظومه استارلینک، زیرساخت گسترده پرتاب و ادامه توسعه سامانه بزرگتر استارشیپ از جایگاه رقابتی این شرکت حمایت میکنند.
مدل فعالیت یکپارچه نیز یکی از مزایای اسپیسایکس است. خدمات پرتاب دسترسی به مدار را فراهم میکنند و استارلینک نیز تقاضای داخلی برای پرتاب و درآمد تکرارشونده اشتراک ایجاد میکند. تجاریسازی موفق استارشیپ میتواند ظرفیت حمل محموله را افزایش داده و هزینه پرتاب را بیشتر کاهش دهد.
آخرین قیمت در دسترس سهام اسپیسایکس حدود ۱۴۵.۳۰ دلار بود؛ بنابراین قیمت هدف ۳۰۰ دلاری مورگان استنلی بیش از دو برابر سطح اخیر است. بااینحال، قیمت هدف تنها یک پیشبینی تحلیلی است و نتیجه تضمینشده محسوب نمیشود؛ بهویژه آنکه اسپیسایکس با نیاز سرمایهای سنگین، ریسک اجرایی و رقابت ژئوپلیتیکی فزاینده روبهرو است.
مهمترین ریسکها برای رهبری اسپیسایکس
چین برای اثرگذاری بر ارزشگذاری اسپیسایکس لزوماً نباید در سطح جهانی از آن پیشی بگیرد. این کشور میتواند با در اختیار گرفتن پرتابهای داخلی، رقابت برای مشتریان بازارهای نوظهور یا ارائه یک اکوسیستم جایگزین ماهواره و پرتاب برای دولتها، فشار رقابتی ایجاد کند.
مهمترین ریسکهای رقابتی عبارتاند از:
- خدمات پرتاب ارزانتر چین با حمایت تقاضای دولتی
- استقرار سریعتر ماهوارههای Guowang و Qianfan
- موفقیت در پروازهای مجدد و تکرارپذیر بوسترها
- گسترش خدمات پرتاب چین در اقتصادهای درحالتوسعه
- انتخاب سامانههای چینی از سوی دولتها برای افزایش استقلال راهبردی
- رقابت در رایانش مداری و زیرساخت هوش مصنوعی فضایی
بااینحال، چین همچنان با چالشهای اجرایی مهمی روبهرو است. شرکتهای پرتاب این کشور باید قابلیت اطمینان، مقیاس تولید، بازسازی سریع و پرواز مجدد موفق را اثبات کنند. توسعه بینالمللی نیز ممکن است تحت تأثیر نگرانیهای امنیتی، محدودیتهای صادراتی و همسوییهای ژئوپلیتیکی قرار گیرد.
تأثیر احتمالی بر بازار:
بازیابی بوستر Long March 10B از نظر راهبردی در بلندمدت برای اسپیسایکس منفی است، زیرا نشان میدهد چین در مسیر کاهش هزینه پرتاب و افزایش تعداد مأموریتها پیشرفت قابلاندازهگیری دارد.
اثر مالی فوری باید محدود باقی بماند، زیرا چین هنوز استفاده منظم و مکرر از بوستر را اثبات نکرده است. اسپیسایکس همچنان از نظر تعداد پرتاب، تجربه عملیاتی، مقیاس شبکه ماهوارهای و روابط با مشتریان تجاری برتری بزرگی دارد.
این خبر برای سهام اسپیسایکس اهمیت اجرای موفق استارشیپ، رشد استارلینک و ادامه کاهش هزینهها را افزایش میدهد. با کاهش فاصله فناوری چین، سرمایهگذاران ممکن است تمایل کمتری داشته باشند ارزشگذاری مبتنی بر انحصار بلندمدت و بدون رقیب را برای این شرکت در نظر بگیرند.
این پیشرفت میتواند برای تأمینکنندگان هوافضا، سازندگان ماهواره و شرکتهای تجاری پرتاب چین مثبت باشد؛ هرچند بسیاری از مهمترین مجموعههای راهبردی این صنعت همچنان دولتی یا خصوصی هستند.
شرایط و احساسات بازار:
- اسپیسایکس: در اصلاحهای کنترلشده قابل خرید
- روند میانمدت اسپیسایکس: صعودی، اما بسیار پرنوسان
- ریسک رقابتی بلندمدت اسپیسایکس: در حال افزایش
- بخش تجاری فضایی چین: از نظر راهبردی صعودی
- زیرساخت ماهوارهای و رایانش مداری: با احتیاط صعودی
- ارائهدهندگان سنتی موشکهای یکبارمصرف: تحت فشار فزاینده
- احساسات کلی بازار: نسبت به اسپیسایکس مثبت، اما حساستر به رقابت
سؤال: چرا مورگان استنلی چین را بزرگترین تهدید بلندمدت برای اسپیسایکس میداند؟
پاسخ: چین برنامههای پرتاب تحت حمایت دولت، شرکتهای خصوصی موشکی، منظومههای بزرگ ماهوارهای و سرمایهگذاری رو به رشد در رایانش مداری را ترکیب کرده است. این عوامل یک اکوسیستم رقابتی گسترده ایجاد میکنند و تهدید تنها به یک موشک محدود نیست.
سؤال: آیا چین یک موشک چندبارمصرف کاملاً عملیاتی را آزمایش کرد؟
پاسخ: هنوز خیر. چین بوستر Long March 10B را با موفقیت بازیابی کرد، اما همچنان باید بازرسی، بازسازی، پرواز مجدد و استفاده مکرر و قابلاعتماد از آن را اثبات کند.
سؤال: تعداد پرتابهای چین در مقایسه با اسپیسایکس چقدر است؟
پاسخ: چین طبق گزارشها در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۰ پرتاب مداری انجام داد، درحالیکه اسپیسایکس حدود ۱۶۵ پرتاب فالکون ۹ ثبت کرد.
سؤال: چرا منظومههای Guowang و Qianfan برای صنعت موشکی چین اهمیت دارند؟
پاسخ: این منظومهها میتوانند تقاضای داخلی مستمری برای پرتاب هزاران ماهواره ایجاد کنند و به شرکتهای چینی در افزایش تعداد مأموریتها و کاهش هزینهها کمک کنند.
سؤال: آیا بازیابی موشک چین دیدگاه صعودی مورگان استنلی درباره اسپیسایکس را تغییر داد؟
پاسخ: خیر. مورگان استنلی رتبه عملکرد بهتر از بازار و قیمت هدف ۳۰۰ دلار را حفظ کرد، زیرا اسپیسایکس همچنان در عملیات پرتاب چندباره، ارتباطات ماهوارهای و تعداد پرتابها رهبر جهان است.
سؤال: آیا سهام اسپیسایکس در شرایط فعلی قابل خرید است؟
پاسخ: چشمانداز بلندمدت همچنان مثبت است، اما سهم با ریسکهای بالای ارزشگذاری، اجرا و رقابت ژئوپلیتیکی روبهرو است. خرید در اصلاحهای کنترلشده نسبت به دنبال کردن جهشهای شدید قیمت، رویکرد متعادلتری ارائه میکند.
منبع: مورگان استنلی، رویترز، آسوشیتدپرس، شرکت علوم و فناوری هوافضای چین و دادههای بازار.