بانک مرکزی بریتانیا

کمیته سیاست پولی بانک شامل 9 عضو است که توسط رئیس بانک مرکزی رهبری می‌شود. جلسات این کمیته هشت بار در سال برگزار می‌شود. نرخ بهره بانکی در حال حاضر 0.50 درصد است. بانک مرکزی بریتانیا همچنین با تعیین نرخ بهره و خرید اوراق قرضه، نقش مهمی در کنترل ارز و ثبات پولی کشور ایفا می‌کند. دلار بریتانیا واحد پول رسمی کشور است و بخشی از بودجه بانک از چاپ اسکناس تأمین می‌شود

نام بانک مرکزی بریتانیا

بانک مرکزی بریتانیا، بانک مرکزی انگلستان است که از سال 1734 به‌عنوان «بانوی پیر خیابان تردنیدل Threadneedle» شناخته می‌شود و معادل سیستم فدرال رزرو امریکا یا بانک مرکزی امریکا در ایالات‌متحده است. این بانک در سال 1694 تأسیس‌شده و از سال 1997 مسئول تعیین نرخ بهره رسمی بریتانیا است. دفتر مرکزی بانک در منطقه اصلی مالی شهر لندن قرار دارد.

تاریخچه بانک مرکزی بریتانیا

بانک مرکزی بریتانیا هشتمین بانک قدیمی جهان است که در سال 1694 به‌عنوان یک موسسه خصوصی به‌منظور جمع‌آوری پول برای دولت از طریق انتشار اوراق قرضه تأسیس شد. منشور سلطنتی توسط پادشاه ویلیام و ملکه مری اعطا شد که توضیح می‌داد بانک برای ترویج منافع عمومی تأسیس‌شده است. در اصل، این شعار هنوز هم در بیانیه مأموریت فعلی بانک استفاده می‌شود: «ترویج منفعت مردم بریتانیا از طریق حفظ ثبات پولی و مالی». پس‌ازآن، بانک همچنان به‌عنوان یک بانک تجاری سپرده پذیر عمل می‌کرد.

تا در سال 1844، قانون منشور بانک برای اولین بار انحصار انتشار اسکناس در انگلستان و ولز را به آن اعطا کرد، بنابراین گام بزرگی در جهت تبدیل‌شدن به یک بانک مرکزی مدرن برداشته شد. در طول جنگ جهانی دوم، استاندارد طلا به‌طور موقت و سپس در سال 1931 به‌طور کامل کنار گذاشته شد.

بانک مرکزی بریتانیا در سال 1946 پس از پایان جنگ جهانی دوم ملی شد و در سال 1997، اختیارات سیاست‌گذاری مالی از دولت به بانک منتقل شد و بانک‌های دیگر از انتشار اسکناس‌های خود منع شده و بانک مرکزی برای اولین بار ازنظر سیاسی کاملاً مستقل شد.

میزان تأثیر بانک مرکزی بریتانیا بر بازارهای مالی انگلستان و جهان

در حال حاضر بانک مرکزی بریتانیا حافظ ذخایر رسمی طلای بریتانیا و حدود 30 کشور دیگر است. تا آوریل 2016، بانک حدود 400000 شمش دارد که معادل 5134 تن طلا است. این ذخایر طلا در اوت 2018 به ارزش بازار فعلی تقریباً 200 میلیارد پوند تخمین زده‌ شده است. بانک مرکزی مشابه با همتای خویش بانک فدرال امریکا، ارز صادر می‌کند و بر سیاست‌های مالی نظارت دارد.

این بانک دارای طیف گسترده‌ای از مسئولیت‌های مشابه با اکثر بانک‌های مرکزی در سراسر جهان است. مهم‌ترین وظایف بانک مرکزی حفظ ثبات قیمت‌ها و حمایت از سیاست‌های اقتصادی دولت بریتانیا و درنتیجه ارتقای رشد اقتصادی است. ثبات پولی به معنای ثبات قیمت‌ها و اطمینان به ارز‌ کشور است. اما ثبات اقتصادی و مالی مستلزم شناسایی و کاهش تهدیدات سیستم مالی به‌عنوان یک کل است.

چنین تهدیدهایی از طریق عملکردهای نظارتی و اطلاعاتی بازار توسط بانک شناسایی می‌شوند. بانک برای تضمین ثبات پولی و مالی با چندین موسسه دیگر ازجمله وزارت خزانه‌داری (بخش دولتی مسئول سیاست‌های مالی و اقتصادی)، مرجع خدمات مالی (یک ‌نهاد مستقل که صنعت خدمات مالی را تنظیم می‌کند) و سایر بانک‌های مرکزی و سازمان‌های بین‌المللی با هدف بهبود نظام مالی بین‌المللی همکاری می‌کند. درواقع بانک مرکزی بریتانیا مشابه با کمیته بازار آزاد فدرال یا FOMC که نهاد سیاست‌گذاری پولی فدرال رزرو است، عمل کرده و عرضه پول کشور را مدیریت می‌کند.

اعضای بانک مرکزی

کمیته سیاست پولی (MPC) توسط رئیس بانک مرکزی بریتانیا رهبری می‌شود که متشکل از 9 عضو است که شامل رئیس بانک، سه معاون سیاست پولی، ثبات مالی و بازار و بانکداری، اقتصاددان ارشد و چهار عضو خارجی که مستقیماً توسط صدراعظم منصوب می‌شوند، ‌است. هر یک از اعضا درزمینه اقتصاد، سیاست مالی و بودجه‌ای تخصص دارند.

زمان جلسات و تعداد جلسات در سال

کمیته سیاست پولی به‌منظور بررسی نیاز به تغییر سیاست نرخ بهره (افزایش و کاهش نرخ بانکی) برای دستیابی به هدف تورمی دولت، هشت بار در سال پس از یک جلسه توجیهی توسط کارکنان بانک انگلستان، تشکیل جلسه می‌دهد که هر جلسه درمجموع سه روز کاری طول می‌کشد. در این جلسات، هر یک از اعضای کمیته دارای یک حق رأی هستند و در صورت تساوی آرا، رئیس بانک دارای حق رأی دوم است. این جلسات شامل بحث در مورد آخرین داده‌های اقتصادی بانک انگلستان و اینکه چه سیاست‌هایی باید برای کمک به کمیته سیاست پولی در دستیابی به اهداف خود اعمال شود.

نحوه انتخاب رئیس، معاونان و سایر اعضا

رئیس بانک مرکزی بریتانیا به توصیه وزیر خزانه‌داری توسط ملکه منصوب می‌شود. همچنین تمامی مدیران غیر اجرایی بانک مرکزی توسط ملکه و به توصیه نخست‌وزیر و وزیر خزانه‌داری منصوب می‌شوند که شامل حداقل هفت جلسه در سال و جلسات اضافی در صورت نیاز در دربار است.

نرخ بهره بانکی

در بریتانیا، یکی از راه‌های ثابت نگه‌داشتن هزینه‌های زندگی و حفظ شدن قدرت پول، تغییر نرخ بهره است. به‌عنوان‌مثال، هنگامی‌که بحران بازار مالی جهانی در اکتبر 2008 آغاز شد، نرخ بانکی 5 درصد بود که تا مارس 2009 به 0.5 درصد کاهش یافت، اما این کاهش نتوانست اقتصاد را تحریک کند. نرخ پایه بانک مرکزی بریتانیا در حال حاضر 0.50 درصد است که در 3 فوریه 2022 برای کنترل تورم از 0.25 درصد به 0.50 درصد افزایش یافت. نرخ پایه قبل از آن در 19 مارس 2020 به 0.1 درصد کاهش‌یافته بود تا به کنترل شوک اقتصادی حاصل از ویروس کرونا کمک کند

 ارز ملی و نقش بانک مرکزی بریتانیا در کنترل ارز

مکانیسم نرخ ارز اروپا (ERM) در سال 1979 برای کاهش تغییرات نرخ ارز و دستیابی به ثبات پولی در سراسر اروپا راه‌اندازی و درنهایت منجر به ایجاد واحد پول اروپایی (یورو) شد. انگلستان در سال 1990 به ERM ملحق شد. بااین‌حال، به دنبال افزایش شدید نرخ‌های بهره و مداخله در بازارهای ارز، دولت تصمیم به خروج از آن گرفت. در حال حاضر بانک مرکزی بریتانیا از دو ابزار اصلی برای سیاست پولی استفاده می‌کند؛ تعیین نرخ بهره بانکی و سپس ایجاد پول برای خرید اوراق قرضه دولتی و شرکتی که به‌عنوان خرید دارایی یا تسهیل کمی (QE) شناخته می‌شود. درواقع بخشی از بودجه بانک مرکزی بریتانیا از چاپ اسکناس تأمین می‌شود که بانک‌ها آن‌ها را به قیمت اسمی از بانک مرکزی خریداری می‌کنند.