بانک مرکزی روسیه | پیدایش و عملکرد

بانک مرکزی روسیه - Central bank of Russia

بانک مرکزی روسیه دارای ویژگی­ها و امتیازات قانونی ویژه­ای میباشد که توسط ماده 75 قانون اساسی فدراسیون روسیه تعیین شده است. این قانون به بانک مرکزی روسیه حق انحصاری چاپ پول و حمایت از روبل و تضمین ثبات آن را می­دهد که وظیفه اصلی بانک روسیه محسوب می­شود. بانک روسیه فعالیت­های خود را مستقل از سایر نهادهای فدرال ایالتی، مقامات منطقه­ای و دولت­های محلی انجام می­دهد. وضعیت، اهداف، وظایف و اختیارات بانک مرکزی روسیه توسط قانون فدرال شماره 86 مورخ 10 ژوئیه 2002 تعریف شده است. 

نامگذاری

تلفظ روسی بانک مرکزی فدراسیون روسیه (Центральный банка Российской Федерации)  میباشد که بیشتر با نام بانک روسیه، به روسی (Банк России) شناخته می­شود. بانک فدراسیون روسیه در سال 1860 به­عنوان بانک دولتی امپراتوری روسیه تأسیس شد. هم اکنون دفتر مرکزی آن در خیابان Neglinnaya در مسکو قرار دارد.

تاریخچه پیدایش بانک مرکزی روسیه

تصمیم به ایجاد بانک دولتی امپراتوری روسیه با الگوبرداری از بانکداری انگلستان توسط امپراتور پیتر سوم در می 1762 گرفته شد. این بانک حق چاپ پول را داشت، اما به دلیل کودتای 28 ژوئن 1762 و قتل تزار، این پروژه اجرا نشد. وقوع جنگ روسیه و ترکیه در سال 1768 و کسری بودجه دولتی کاترین دوم را مجبور به چاپ پول کاغذی کرد و در دسامبر 1768 بانک دولتی تشکیل شد که تا سال 1818 وجود داشت. این بانک سپس توسط بانک تجاری دولتی جایگزین شد. اما اولین نهاد بانک مرکزی در روسیه در 12 ژوئن 1860 توسط امپراتور الکساندر دوم تشکیل شد. امپراتور اساسنامه بانک را نیز تصویب کرد. طبق اساسنامه، این بانک دولتی برای تخصیص اعتبارات کوتاه مدت در حوزه تجارت و صنعت در نظر تاسیس شده بود. در 7 نوامبر 1917 بانک دولتی روسیه منحل و با بانک مردمی جایگزین شد.

در 13 ژوئیه 1990در نتیجه دگرگونی بانک جمهوری­خواه روسیه از بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی، بانک مرکزی فدراسیون روسیه (بانک مرکزی روسیه- Central bank of Russia) تأسیس شد. در 2 دسامبر 1990 شورای عالی(RSFSR) قانون مربوط به بانک مرکزی فدراسیون روسیه را تصویب کرد که بر اساس آن بانک روسیه به یک شخص حقوقی تبدیل شد. در 20 دسامبر 1991 بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی لغو و تمام دارایی­ها و بدهی­های آن به بانک مرکزی فدراسیون روسیه (بانک روسیه) منتقل شد. این بانک سپس به بانک مرکزی روسیه تغییر نام داد.

میزان تاثیر در بازار های مالی داخلی و خارجی

طبق قانون اساسی، بانک مرکزی روسیه یک نهاد مستقل است که مسئولیت اصلی حفاظت از ثبات پول ملی را بر عهده دارد. قبل از 1 سپتامبر 2013، این بانک رگولاتور اصلی صنعت بانکداری روسیه و مسئول ارائه مجوزهای بانکی، تعیین قوانین حاکم بر عملیات بانکی و استانداردهای حسابداری بود.

پس از این تاریخ، وظایف و اختیارات CBR به طور قابل توجهی گسترش یافت و بانک مرکزی مسئولیت تنظیم تمام بازارهای مالی روسیه را دریافت کرد. این بانک دارای حق انحصاری چاپ اسکناس و ضرب سکه روبلی از طریق ضرابخانه مسکو و سنت پترزبورگ، ضرابخانه گزناک است. طبق قوانین روسیه، نیمی از سود بانک مرکزی باید به بودجه دولت فدرال منتقل شود.

اعضا، انتخابات و جلسات

• اعضای بانک مرکزی روسیه

هیئت مدیره بانک روسیه، نهاد اجرایی بانک روسیه است که متشکل از رئیس بانک روسیه و 14 عضو هیئت مدیره بوده که به­صورت تمام وقت در بانک روسیه کار می­کنند. اعضای هیئت مدیره توسط دومای ایالتی برای مدت پنج سال به پیشنهاد رئیس بانک مرکزی روسیه و با موافقت رئیس جمهور فدراسیون روسیه منصوب می­شوند.

• نحوه انتخاب رئیس، معاونان و سایر اعضا

رئیس هیئت مدیره بانک مرکزی رئیس سیستم بانک مرکزی فدراسیون روسیه است. رئیس توسط رئیس جمهور روسیه انتخاب می شود. و پس از انتصاب به مدت چهار سال خدمت می­کند. ممکن است یک رئیس برای چندین دوره متوالی منصوب شود (سرگئی ایگناتیف به مدت 11 سال رئیس بانک مرکزی بود و سه بار در طولانی ترین دوره خدمت در روسیه پس از شوروی منصوب شد). اعضای هیئت مدیره نیز با پیشنهاد رئیس بانک توسط دومای روسیه به مدت 5 سال برای خدمت منصوب می­شوند. البته، خدمت این اعضا نیز وابسته به تایید رئیس جمهور روسیه است.

• زمان جلسات و تعداد جلسات سالانه

بانک مرکزی روسیه تقریبا هر ماه یک جلسه­ برای تنظیم سیاست­های پولی و مالی برگزار می­کند. دستورالعمل­های این جلسات نیز قوانین لازم­الاجرای بانک مرکزی هستند. به عبارت دیگر، بانک مرکزی با توجه به نیاز سازمانی و ملی سالانه حدود 11 جلسه برگزار می­کند.

واحد پولی روسیه و نقش بانک مرکزی در کنترل نرخ ارز

روبل روسیه واحد پول رسمی فدراسیون روسیه است و به­طور غیررسمی در جمهوری­های آبخازیا، اوستیای جنوبی، دونتسک و لوهانسک استفاده می­شود. از آوریل 2019، روبل روسیه به هفدهمین ارز پرمعامله در جهان تبدیل شده است. در سپتامبر 1993، روبل شوروی با روبل روسیه جایگزین شد. در سال 1998، قبل از بحران مالی، روبل روسیه با اختصار جدید RUB تغییر نام داد. روبل واحد پول امپراتوری روسیه و اتحاد جماهیر شوروی (به عنوان روبل شوروی) بود. با این حال، امروزه تنها روسیه، بلاروس و ترانس نیستریا از ارزهایی با همین نام استفاده می کنند.

طبق ماده 3 قانون فدرال در مورد بانک مرکزی روسیه، اهداف این بانک برای کنترل نرخ ارز عبارتند از:

• محافظت از روبل و تضمین ثبات آن
• توسعه و تقویت سیستم بانکی فدراسیون روسیه
• تضمین ثبات و توسعه سیستم پرداخت ملی
• توسعه بازار مالی فدراسیون روسیه تضمین ثبات آن

بانک روسیه یک موسسه حقوقی ویژه بوده که حق انحصاری چاپ پول و تنظیم گردش آن به آن اعطا شده است. بانک روسیه نهادی دولتی محسوب نمیشود، اما اختیارات آن در دسته وظایف یک نهاد دولتی قرار می­گیرد. زیرا اجرای آنها مستلزم استفاده از اجرای دولت است. بانک روسیه وظایف و اختیارات تعیین­شده از سوی دولت را انجام می­دهد.

بانک روسیه یک شخص حقوقی محسوب می­شود. با این حال، سرمایه مجاز و سایر اموال آن جزو دارایی­های فدرال است. با این وجود، بانک روسیه هم استقلال مالکانه و هم استقلال مالی دارد. اموال بانک روسیه را نمی­توان بدون رضایت آن توقیف کرد، مگر اینکه قانون فدرال خلاف آن را اعلام کند. استقلال مالی بانک روسیه به این معنی است که این بانک هزینه‌های خود را از درآمد خود تأمین می­کند. دولت در قبال تعهدات بانک روسیه مسئولیتی ندارد و بانک مرکزی نیز در قبال تعهدات ایالت مسئولیتی ندارد. مگر اینکه آنها چنین تعهداتی را بر عهده گرفته باشند یا قوانین فدرال خلاف آن را مقرر کرده باشند.

دولت روسیه برای کنترل تورم، مدیریت دارایی­ها، توسعه سیستم مالی و ارزی و بسیاری موارد دیگر به فعالیت و عملکرد بانک مرکزی وابسته است. بانک مرکزی نهادی مستقل از دولت بوده اما اختیارات ان توسط قوانین فدرال تعیین می­شود. این بانک توسط هیئت مدیره اداره شده که رئیس آن به صورت مستقیم از سوی ریاست جمهوری تعیین می شود. دارایی های این بانک مستقل از دارایی­های خزانه دولت روسیه بوده اما طبق قانون بانک مرکزی موظف است بخشی از دارایی خود را به خزانه دولت واریز کند.