گزارش ماهانه اوپک | ژانویه 2024

ارزش سبد مرجع اوپک (ORB) با 5.92 دلار یا 7.0 درصد کاهش در ماه دسامبر به میانگین 79 دلار در هر بشکه رسید. قرارداد ماهانه ICE برنت با 4.71 دلار یا 5.7 درصد کاهش به 77.32 دلار در هر بشکه رسید و قرارداد اولیه NYMEX WTI با 5.26 دلار یا 6.8 درصد کاهش به میانگین 72.12 دلار در هر بشکه رسید.  قرارداد ماهانه DME عمان نیز 6.23 دلار یا 7.5 درصد کاهش یافت و به 76.83 دلار در هر بشکه رسید. اسپرد ICE Brent/NYMEX WTI در ماه دسامبر دوباره 55 سنت افزایش یافت و به میانگین 5.20 دلار در هر بشکه رسید. در همین حین، روند نزولی بازار ادامه یافت؛ این بدان معناست که بازار به طور کلی وضعیت باثباتی ندارد و ممکن است شاهد نوسانات و تغییرات زیادی باشیم. دلیل اصلی این ضعف، کاهش قابل توجه موقعیت‌های خرید بلندمدت توسط صندوق‌های پوشش ریسک و سایر مدیران سرمایه است. این بدان معناست که سرمایه‌گذاران نسبت به آینده بازار خوشبین نیستند و به همین خاطر در حال فروش دارایی‌های خود بوده و یا تمایلی برای خرید ندارند.

اقتصاد جهانی

رشد اقتصادی جهانی در سال ۲۰۲۴ در سطح ۲.۶ درصد باقی می‌ماند و در سال ۲۰۲۵ اندکی افزایش می‌یابد و به ۲.۸ درصد می‌رسد. این مسیر مثبت با انتظار کاهش مداوم تورم عمومی در سال ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، به ویژه در اقتصادهای بزرگ، مطابقت دارد. انتظار می‌رود سیاست‌های پولی در نیمه دوم ۲۰۲۴ و در طول سال ۲۰۲۵ به سمت حمایت بیشتر از رشد اقتصادی تغییر کنند و نرخ‌های بهره انتظار می‌رود در نیمه اول ۲۰۲۴ به اوج خود برسند.

پیش‌بینی رشد اقتصادی ایالات متحده برای سال 2024 بدون تغییر در همان محدوده‌های قبلی (1% و سپس 1.5% برای سال 2025) باقی می‌ماند.

پیش‌بینی رشد اقتصادی در منطقه یورو برای سال 2024 قبل از اینکه در سال 2025 به 1.2% برسد به میزان 0.5% باقی می‌ماند. پیش‌بینی رشد اقتصادی ژاپن نیز برای سال 2029 روی 0% باقی می‌ماند. در حالی که پیش‌بینی می‌شود رشد در سال 2025 اندکی به 1٪ افزایش یابد.

پیش‌بینی رشد اقتصادی چین برای سال 2024 همچنان 4.8 درصد است و پیش‌بینی رشد اقتصادی برای سال 2025 حدود 4.6 درصد است. پیش بینی رشد اقتصادی هند برای سال 2024 در محدوده 5.9 درصد باقی می‌ماند و در سال 2025 به 6.1 درصد افزایش می‌یابد.

پیش‌بینی رشد اقتصادی برزیل برای سال 2024 تا 1.4 درصد تجدیدنظر شده و سپس به 1.9 درصد در سال 2025 افزایش می‌یابد. پیش‌بینی رشد اقتصادی روسیه نیز در سال 2024 تا 1.4 درصد تجدیدنظر شده و انتظار می‌رود در سال 2025 به میزان 1.2 درصد رشد کند.

تقاضای جهانی نفت

پیش‌بینی رشد تقاضای جهانی نفت برای سال ۲۰۲۴ بدون تغییر در محدوده 2.2 میلیون بشکه در روز باقی می‌ماند. این در حالی است که رشد تقاضای جهانی نفت  از سوی اعضای سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) و غیر عضو به ترتیب به میزان 300 هزار و 200 هزار بشکه در روز بوده است. انتظار می‌رود تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۵ شاهد رشد روزانه 1.8 میلیون بشکه‌ای باشد. همچنین انتظار می‌رود که تقاضای جهانی نفت از سوی اعضای OECD به میزان  100 هزار بشکه در روز رشد کند، در حالی که پیش‌بینی می‌شود تقاضا در کشور‌های غیر عض این سازمان 1.7 میلیون بشکه در روز افزایش یابد.

عرضه جهانی نفت

انتظار می‌رود تولید مایعات غیراوپک در سال 2024 به میزان 1.3 میلیون بشکه در روز رشد کند که کمی نسبت به ارزیابی ماه قبل کاهش یافته است. پیش‌بینی می‌شود محرک‌های اصلی رشد عرضه مایعات در سال 2024 کشورهایی چون آمریکا، کانادا، گویان، برزیل، نروژ و قزاقستان باشند. انتظار می‌رود رشد عرضه مایعات غیراوپک در سال 2025 به 1.3 میلیون بشکه در روز برسد که عمدتاً توسط ایالات متحده، برزیل، کانادا، نروژ، قزاقستان و گویان هدایت می‌شود.

از طرفی، پیش‌بینی می‌شود که مایعات گاز طبیعی اوپک (NGL) و مایعات غیر متعارف با حدود 64 تن در روز به میانگین 5.5 میلیون بشکه در روز رشد کنند و به دنبال آن شاهد رشد 110 بشکه‌ای در سال 2025 به میانگین 5.6 میلیون بشکه در روز باشیم. بر اساس منابع ثانویه موجود، تولید نفت خام اوپک-12 در دسامبر 2023 با 73 هزار بشکه در روز افزایش به میانگین 70/26 میلیون بشکه در روز رسید.

بازارهای محصول و عملیات پالایش

در دسامبر 2023، سود حاصل از اختلاف بین قیمت محصولات پالایشگاهی و هزینه‌های پالایش (به خصوص هزینه خرید نفت خام) در حوضه اقیانوس اطلس با کاهش جدی همراه بوده است. دلایل این امر نیز شامل افزایش تولید محصولات پالایشگاهی، روندهای فصلی و فشار عرضه بر سوخت جت و گازوئیل می‌شوند. به طوری که میزان تولید محصولات پالایشگاهی بالاتر رفته است، که همین مسئله منجر به افزایش عرضه و کاهش قیمت نسبی شده است. همچنین، به طور معمول، تقاضا برای برخی از محصولات پالایشگاهی، مانند بنزین در پایان سال کاهش می‌یابد. این موضوع نیز به کاهش سود پالایشگاه ها کمک کرده است. عرضه بیش از حد سوخت جت و گازوئیل نیز باعث کاهش قیمت این محصولات و در نتیجه کاهش سود پالایشگاه‌ها شده است.

علیرغم حمایت‌هایی که در تعطیلات پایان سال مشاهده شد، قیمت بنزین در سواحل خلیج آمریکا (USGC) و روتردام نسبتا نزولی بود و عملکرد مثبت نفتا و نفت کوره با گوگرد بالا (که احتمالاً قیمت و تقاضای خوبی داشته‌اند) برای خنثی کردن فشارهای سنگین ناشی از عرضه زیاد سوخت جت و گازوئیل کافی نبوده است.

در دسامبر 2023، اما سود حاصل از اختلاف بین قیمت محصولات پالایشگاهی و هزینه‌های پالایش در سنگاپور افزایش یافت. این افزایش عمدتا به دلیل دو عامل بود:

·        عملکرد قوی نفتا: تقاضای خوب و قیمت بالای نفتا به افزایش سود پالایشگاه ها کمک کرد.

·        حمایت اضافی از تمام محصولات پالایشگاهی: قیمت محصولات دیگر مانند بنزین و گازوئیل نیز افزایش یافت، که به کل سود پالایشگاه‌ها افزود.

علاوه بر این، میزان نفت خام ورودی به پالایشگاه‌های جهان روند بهبود خود را ادامه داد و در دسامبر با افزایش 1.5 میلیون بشکه‌اس در روز نسبت به ماه قبل، به طور متوسط به محدوده 82.3 میلیون بشکه در روز رسید. انتظار می‌رود که در ماه‌های آینده حجم ورودی نفت خام به پالایشگاه‌ها ثابت بماند.

بازار نفتکش‌ها

نرخ حمل سوخت‌های کثیف در ماه دسامبر نسبت به ماه قبل کاهش یافته است. این یک روند معمول فصلی بوده و به کاهش تقاضا در این دوره نسبت داده می‌شود. با وجود وجود عدم اطمینان و ابهام در مورد شرایط برخی مسیر‌های حمل و نقل مهم، این عوامل نتوانسته‌اند تأثیر قابل توجهی بر افزایش نرخ حمل داشته باشند. مقایسه نرخ حمل سال جاری با سال گذشته نشان می‌دهد که نرخ‌ها در سال ۲۰۲۳ نسبت به ۲۰۲۲ که با سطوح بالایی همراه بود، کاهش یافته است. به طور خلاصه، بازار حمل و نقل دریایی سوخت‌های کثیف در ماه دسامبر شاهد یک افت فصلی در نرخ حمل بوده است.

نفتکش‌های بسیار بزرگ (VLCC) که عمدتاً برای حمل نفت خام در مسافت‌های طولانی استفاده می‌شوند، کمتر تحت تأثیر جابجایی‌های تجاری ناشی از حوادث ژئوپلیتیکی در سال ۲۰۲۲ قرار گرفتند. در نتیجه، کاهش نرخ حمل آن‌ها برای مسیر خاورمیانه به شرق با ۷% کمتر از سایرین بوده است. نفتکش‌های Suezmax نیز که عمدتاً برای حمل نفت خام در مسافت‌های متوسط استفاده می‌شوند، در مسیر USGC (ساحل خلیج آمریکا) به اروپا، به طور متوسط با کاهش ۱۷ درصدی نرخ حمل روبرو شدند. نفتکش‌های Aframax که برای حمل نفت خام در مسافت‌های کوتاه‌تر استفاده می‌شوند، بیشترین کاهش را با افت حدود یک سوم سود سال ۲۰۲۲ داشتند. مسیر داخلی مدیترانه (Intra-Med) که عمدتاً برای حمل نفت خام بین کشور‌های مدیترانه‌ای استفاده می‌شود، پس از دو برابر شدن در سال ۲۰۲۲، در سال ۲۰۲۳ با کاهش ۳۲ درصدی نرخ حمل مواجه شد.

نرخ حمل نفتکش‌های تمیز در سال ۲۰۲۳ نوسانات زیادی داشت، به طوری که در مسیر خاورمیانه به شرق پس از افزایش ۱۲۳ درصدی در سال ۲۰۲۲، با کاهش ۳۰ درصدی مواجه شد. با این حال، افزایش تقاضای نفتکش و مسافت‌های طولانی‌تر حمل شده، برای غلبه بر اصلاح بازار ناشی از جابجایی‌های تجاری در سال ۲۰۲۲ کافی نبودند. به نظر می‌رسد دلایل اصلی کاهش نرخ حمل عبارت باشند از:

·        حوادث ژئوپلیتیکی: جابجایی‌های تجارت نفت به دلیل حوادث ژئوپلیتیکی در سال ۲۰۲۲، بر عرضه و تقاضای نفتکش‌ها در مسیر‌های مختلف تأثیر گذاشت.

·        اصلاح بازار: پس از افزایش قابل توجه نرخ‌ها در سال ۲۰۲۲، بازار در حال اصلاح خود و بازگشت به سطوح عادی‌تر است.

به طور خلاصه نرخ حمل نفتکش‌های تمیز پس از افزایش قابل توجه در سال ۲۰۲۲، در سال ۲۰۲۳ با کاهش مواجه شد. افزایش تقاضا و مسافت‌های طولانی‌تر حمل نیز نتوانستند به طور کامل کاهش نرخ ناشی از حوادث ژئوپلیتیکی و اصلاح بازار را جبران کنند.

تجارت فرآورده‌های خام و تصفیه شده

داده‌های اولیه برای ماه پایانی سال نشان می دهد که سال 2023 یک سال قوی برای جریان تجارت نفت خام و محصول است. واردات نفت خام ایالات متحده در سال 2023 به طور میانگین 6.5 میلیون بشکه در روز بود که بالاترین میزان از سال 2019 بود، در حالی که میانگین صادرات نفت خام ایالات متحده کمتر از 4.1 میلیون بشکه در روز بود که یک رکورد جدید است.

میانگین واردات نفت خام چین در سال 2023 معادل 11.3 میلیون بشکه در روز (mb/d) بود که از رکورد قبلی 10.9 mb/d در سال 2020 فراتر رفت.

با توجه به داده‌های نهایی ماه دسامبر، انتظار می‌رود میانگین واردات محصولات نفتی چین به بیش از 2 میلیون بشکه در روز برسد، در حالی که رکورد قبلی در سال 2022 به طور روزانه 1.5 بشکه بوده است. دلایل احتمالی افزایش این حجم از واردات می‌تواند بهبود تقاضای سوخت پس از کاهش محدودیت‌های همه‌گیری کووید-19، گسترش پالایشگاه‌های نفت در چین و تلاش برای تقویت امنیت انرژی ملی باشد.

تاثیرات احتمالی افزایش واردات نیز شامل افزایش تقاضای جهانی برای نفت و افزایش قیمت‌ها، تقویت نفوذ چین در بازارهای انرژی جهانی و چالش‌های بیشتر برای اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای  خواهد بود.

حجم واردات نفت خام هند نیز احتمالاً در سال 2023 رکورد بالایی را تجربه خواهد کرد، و به طور متوسط نزدیک به 4.7 میلیون بشکه در روز در مقایسه با رکورد قبلی 4.6 میلیون بشکه در روز در سال 2022 خواهد بود. واردات محصولات هند در مسیر رسیدن به سطح رکورد بالای 1.1 میلیون بشکه در روز است.

هند در سال 2023، در مقایسه با بالاترین میزان واردات قبلی خود که فقط کمتر از 1.06 میلیون بشکه در روز در سال 2022 تعیین شده بود، فاصله چندانی ندارد. صادرات محصول از هند به طور کلی با سال قبل مطابقت دارد و به طور متوسط حدود 1.3 میلیون بشکه در روز است. در مقابل، ژاپن در سال 2023 عملکرد ضعیف‌تری نسبت به جریان‌های قوی‌تر در سال‌های اخیر داشت. برآوردهای اولیه برای واردات نفت خام از سوی کشورهای اروپایی عضو سازمان OECD به جریان در سال 2023 اشاره می‌کند که تا حد زیادی مطابق با سطوح سال قبل است.

روند حرکتی بازارهای سهام تجاری

بر اساس داده‌های اولیه، کل موجودی نفت خام در کشورهای عضو سازمان OECD در ماه نوامبر ۲۰۲۳ نسبت به ماه اکتبر ۷.۳ میلیون بشکه کاهش یافته است. با وجود این کاهش، سطح کل موجودی نفت خام در ماه نوامبر ۲۸۱۹ میلیون بشکه بوده که ۱۲۲ میلیون بشکه کمتر از میانگین دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ است. برخلاف کاهش کلی موجودی، ذخایر نفت خام در ماه نوامبر ۱۷.۵ میلیون بشکه افزایش یافته، در حالی که ذخایر محصولات نفتی ۱۰.۲ میلیون بشکه کاهش داشته است. این اطلاعات نشان می‌دهد که در ماه نوامبر ۲۰۲۳، تقاضا برای محصولات نفتی در کشورهای عضو سازمان OECD بیشتر از خود نفت خام بوده است. همچنین، کاهش کلی موجودی نفت خام می‌تواند نشان‌دهنده افزایش مصرف یا کاهش تولید باشد.

ذخایر نفت خام کشورهای عضو سازمان OECD در نوامبر به میزان 1354 میلیون بشکه بوده است که 97 میلیون بشکه کمتر از میانگین دوره 2015 تا 2019 است. ذخایر کل فرآورده‌های نفتی در نوامبر حدود 1466 میلیون بشکه بوده که 25 میلیون بشکه کمتر از میانگین دوره 2015 تا 2019 است. پوشش تقاضا (تعداد روزهایی که موجودی می‌تواند تقاضا را برآورده کند) در ماه نوامبر نسبت به ماه اکتبر 0.1 روز افزایش یافته و به 61.5 روز رسیده است. با این حال، این مقدار 0.7 روز کمتر از میانگین دوره 2015 تا 2019 است.

تراز عرضه و تقاضا

تقاضا برای نفت خام اوپک در سال 2024 به 28.5 میلیون بشکه در روز می‌رسد که 800 هزار بشکه در روز بالاتر از سطح برآورد شده در سال 2023 است. بر اساس تقاضای اولیه جهانی نفت و پیش‌بینی عرضه غیراوپک برای سال 2025، انتظار می‌رود تقاضا برای نفت خام اوپک افزایش یابد. به طوری که این میزان به 29.0 میلیون بشکه در روز (حدود 0.5 میلیون بشکه در روز بالاتر از سطح پیش‌بینی شده در سال 2024) برسد.