گزارش ماهانه اوپک | ژوئن 2024

سبد نفتی اوپک (ORB) در ماه مه با کاهش 5.53 دلار یا 6.2 درصد نسبت به ماه قبل، به طور متوسط به قیمت 83.59 دلار در هر بشکه رسید. در همین حین، قیمت آتی نفت کاهش یافت، به طوری که قرارداد ماه اول برنت در ICE با کاهش 6 دلار یا 6.7 درصد نسبت به ماه قبل به طور متوسط به قیمت 83 دلار در هر بشکه رسید و قرارداد ماه اول وست تگزاس اینترمدییت (WTI) در بورس کالای نیویورک (NYMEX) با کاهش 5.77 دلار یا 6.8 درصد به طور متوسط به قیمت 78.62 دلار در هر بشکه رسید.

قرارداد ماه اول نفت عمان در بورس کالای دبی (DME) نیز با کاهش 5.63 دلار یا 6.3 درصد نسبت به ماه قبل به طور متوسط به قیمت 83.74 دلار در هر بشکه رسید. اختلاف قیمت ماه اول برنت و وست تگزاس اینترمدییت در بورس ICE با 23 سنت کاهش به طور متوسط به 4.38 دلار در هر بشکه رسید. ساختار قیمتی برنت و وست تگزاس اینترمدییت نیز تضعیف شد و مدیران سرمایه‌ با وجود فروش سنگین، نسبت به بازار احساس منفی داشتند. همچنین با ضعیف شدن بازار نفت سبک شیرین، شکاف قیمتی بین نفت خام سبک شیرین و نفت خام ترش متوسط در تمامی مراکز معاملاتی اصلی کاهش بیشتری یافت.

اقتصاد جهانی

پیش بینی های رشد اقتصادی جهان برای سال های 2024 و 2025 به ترتیب بدون تغییر روی 2.8 درصد و 2.9 درصد باقی ماندند. در ایالات متحده، پیش بینی های رشد اقتصادی برای سال های 2024 و 2025 به ترتیب بدون تغییر در 2.2 درصد و 1.9 درصد باقی ماند. پیش بینی رشد اقتصادی برای منطقه یورو نیز بدون تغییر در محدوده 0.5 درصد برای سال 2024 و 1.2 درصد برای سال 2025 باقی ماند. پیش بینی های رشد اقتصادی ژاپن نیز روند نزولی به خود گرفت و به 0.3 درصد در 2024 و 0.9 درصد در 2025 کاهش یافت. پیش بینی های رشد اقتصادی چین برای سال 2024 به میزان 4.8 درصد و برای سال 2025 به میزان 4.6 درصد است که هیچ تغییری نسبت به پیش‌بینی دوره قبلی نداشته است.

پیش بینی های رشد اقتصادی هند برای سال های 2024 و 2025 به ترتیب بدون تغییر در 6.6 درصد و 6.3 درصد باقی ماند. پیش بینی رشد اقتصادی برزیل برای سال 2024 به 1.8 درصد افزایش یافت اما برای سال 2025 بدون تغییر در 1.9 درصد باقی ماند. رشد اقتصادی روسیه برای سال 2024 به 2.9 درصد افزایش یافت، در حالی که پیش بینی برای سال 2025 بدون تغییر در 1.4 درصد باقی ماند.

اقتصاد جهانی

در مقایسه با پیش‌بینی‌های ماه گذشته، انتظار می‌رود تقاضای جهانی نفت در سال 2024 با 2.2 میلیون بشکه در روز (mb/d) رشد کند. در همین راستا، برای اولین سه ماهه سال 2024 با توجه به آمار واقعی از کشورهای توسعه‌یافته عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) به خصوص اروپا و آسیا و اقیانوسیه، تعدیلات جزئی به سمت پایین انجام شده است. این کاهش با تقاضای قوی‌تر از حد انتظار در کشورهای غیر OECD در همان دوره جبران شد. در نتیجه، پیش‌بینی می‌شود تقاضای نفت در بین کشورهای عضو این سازمان حدود 200 هزار بشکه افزایش یابد، در حالی که رشد تقاضا در کشورهای غیر عضو غیر در همان محدوده قبلی یعنی 200 هزار بشکه باقی می‌ماند.

در همین حین، برای سال 2025 انتظار می‌رود تقاضای جهانی نفت 1.8 mb/d رشد سالانه (y-o-y) داشته باشد که نسبت به پیش‌بینی‌های ماه گذشته تقریبا بدون تغییر است. به همین خاطر، پیش‌بینی می‌شود تقاضای کشورهای عضو سازمان OECD  به میزان 100 هزار بشکه رشد سالانه داشته باشد. همچنین، انتظار می‌رود تقاضای در کشورهای غیر عضو به میزان 1.7 میلیون بشکه افزایش یابد.

عرضه جهانی نفت

انتظار می‌رود عرضه مایعات کشورهای خارج از توافق DoC (کشورهایی که در این توافق شرکت ندارند) در سال ۲۰۲۴، ۱.۲ میلیون بشکه در روز افزایش یابد که نسبت به ماه گذشته تغییری نکرده است. آمریکا، کانادا، برزیل و نروژ به عنوان پیشران‌های اصلی این رشد شناخته می‌شوند. انتظار می‌رود رشد عرضه مایعات کشورهای خارج از DoC در سال ۲۰۲۵ نیز ۱.۱ میلیون بشکه در روز باشد که با پیش‌بینی ماه گذشته تفاوتی ندارد. همچنان آمریکا، برزیل، کانادا و نروژ پیشران‌های اصلی این رشد خواهند بود.

پیش‌بینی می‌شود مایعات گازی طبیعی (NGLs) و مایعات غیرمتعارف کشورهای عضو DoC امسال حدود 100 هزار بشکه در روز افزایش یابد و به طور میانگین به ۸.۳ میلیون بشکه در روز برسد. این روند در سال ۲۰۲۵ با افزایش ۲۰ هزار بشکه‌ای در روز ادامه پیدا کرده و میانگین به ۸.۳ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. طبق گزارش منابع موجود، تولید نفت خام کشورهای عضو DoC-22 در ماه مه نسبت به ماه قبل، ۱۲۳ هزار بشکه در روز کاهش داشته و به طور میانگین به ۴۰.۹۲ میلیون بشکه در روز رسیده است.

نکته: DoC یا Declaration of Cooperation توافقی بین برخی کشورهای تولیدکننده نفت است که بر مدیریت سطح تولید نفت خام برای ثبات بازار نفت تاثیر می‌گذارد.

بازارهای فرآورده‌های نفتی و عملیات پالایش

سود پالایشگاه‌ها در ماه مه برای سومین ماه متوالی در تمام مراکز اصلی تجارت کاهش یافته است. این کاهش به دلیل افزایش نرخ پالایش نفت خام و در نتیجه انباشت محصولات نفتی رخ داده است. بنزین عامل اصلی ضعف در کل محصولات نفتی در تمام مناطق بوده است. دلیل این امر، عرضه فراوان بنزین به دلیل افزایش تولید پس از اتمام تعمیرات اساسی و شروع فصل تابستان است. با وجود اینکه شکاف نفتا و سوخت آسیایی در حال تقویت است، اما کاهش انگیزه اقتصادی برای انتقال نفت خام از شرق به غرب به دلیل تضعیف حاشیه صادرات و واردات بالای بنزین از خاورمیانه، بر بازار محصولات آسیا تأثیر گذاشته است.

مصرف جهانی نفتی که از پالایشگاه‌ها تامین می‌شود در ماه مه نسبت به ماه قبل ۴۹۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته و به طور متوسط به ۸۰.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است. این میزان نسبت به سال گذشته ۱۰۶ هزار بشکه در روز افزایش داشته است.

بازار حمل و نقل با نفتکش

نرخ حمل و نقل نقدی نفت خام در ماه مه روند متفاوتی را نشان داد، به طوری که نرخ نفتکش‌های بسیار بزرگ (VLCC) و آفراماکس عموماً بهبود یافت. این در حالی است که نرخ نفتکش‌های سوئزمکس کاهش ماهانه (m-o-m) را تجربه کرد. نرخ حمل و نقل نقدی نفتکش‌های بسیار بزرگ در مسیر خاورمیانه به شرق آسیا نسبت به ماه قبل ۱۰ درصد افزایش یافت، در حالی که مسیر غرب آفریقا به شرق آسیا ۱۱ درصد افزایش یافت. نرخ آفراماکس در دریای مدیترانه در ماه مه ۱۰ درصد افزایش یافت، در حالی که مسیر اندونزی به شرق آسیا ۶ درصد افزایش یافت. در مقابل، نرخ حمل و نقل نقدی نفتکش‌های سوئزمکس کاهش یافت و در مسیر خلیج فارس آمریکا به اروپا ۸ درصد نسبت به ماه قبل کاهش یافت.

در کل، نرخ نفتکش‌های حمل و نقل فرآورده‌های نفتی در تمام مسیرهای تحت نظارت در ماه مه بالاتر بود، به طوری که نرخ شرق سوئز ۱۰ درصد و نرخ غرب سوئز ۳ درصد افزایش یافت.

تجارت نفت خام و محصولات پالایش شده در ماه مه

حجم واردات نفت خام آمریکا در ماه مه به بالاترین میزان در ۶ ماه گذشته رسیده است (به طور متوسط روزانه ۶.۸ میلیون بشکه) که احتمالا به دلیل نزدیک شدن به فصل رانندگی تابستان است. صادرات نفت خام آمریکا نیز در این ماه افزایش یافته و به طور متوسط روزانه ۴.۴ میلیون بشکه رسیده است که نسبت به سال گذشته بیش از ۱۵ درصد رشد داشته است. با یک حساب سرانگشتی متوجه می‌شویم که میزان واردات محصولات پالایش شده آمریکا ۲ درصد کاهش یافته و به طور متوسط روزانه ۲.۱ میلیون بشکه رسیده است. صادرات محصولات پالایش شده نیز حدود ۲ درصد کاهش یافته و به طور متوسط روزانه ۶.۵ میلیون بشکه رسیده است، با این حال این رقم همچنان نسبت به سال گذشته ۱۱ درصد افزایش نشان می‌دهد.

داده‌های کامل ماه آوریل چین نشان می‌دهد که واردات نفت خام این کشور با کاهش فصلی تقریبا ۶ درصد به طور متوسط روزانه ۱۰.۹ میلیون بشکه رسیده است. حجم واردات محصولات پالایش شده چین به بالاترین میزان خود یعنی روزانه ۲.۵ میلیون بشکه رسیده است که دلیل آن افزایش واردات سوخت‌های سنگین است.

واردات نفت خام هند در ماه آوریل به بالاترین میزان در دو سال گذشته یعنی روزانه ۵.۲ میلیون بشکه رسیده است. میزان واردات محصولات پالایش شده هند نیز با کمی کمتر از ۱.۳ میلیون بشکه در روز به بالاترین میزان در ۶ ماه گذشته رسیده است. این افزایش احتمالا به دلیل انتخابات ملی بوده که انتظار می‌رود تقاضا برای حمل و نقل را افزایش دهد.

واردات نفت خام ژاپن بخشی از عملکرد ضعیف خود را در سه ماهه اول سال ۲۰۲۴ جبران کرده و به طور متوسط روزانه ۲.۶ میلیون بشکه رسیده است. حجم واردات محصولات پالایش شده این کشور نیز بهبود یافته است.

برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که واردات نفت خام اروپا نیز در ماه مه کمی کاهش یافته است، زیرا افزایش واردات از آمریکای شمالی با کاهش واردات از سایر مناطق کلیدی جبران شده است.

تحرکات ذخایر تجاری

ذخایر تجاری نفت کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در ماه آوریل 2024 افزایش یافته است. کل ذخایر نفت خام تجاری OECD در ماه آوریل نسبت به ماه قبل (ماه به ماه) 16.6 میلیون بشکه افزایش یافته است. با وجود این افزایش، این ذخایر همچنان نسبت به میانگین دوره 2015-2019، 154 میلیون بشکه کمتر است. ذخایر نفت خام در مقایسه با فرآورده های نفتی، افزایش بیشتری داشته است (به ترتیب 19.5 میلیون بشکه در مقابل 2.9 میلیون بشکه کاهش).

با احتساب این تغییرات، ذخایر کنونی نفت خام OECD نسبت به میانگین دوره 2015-2019، 96 میلیون بشکه کمتر است. کل ذخایر فرآورده‌های نفتی OECD نیز در ماه آوریل نسبت به میانگین دوره 2015-2019، 58 میلیون بشکه کاهش یافته است. به عبارتی دیگر، با در نظر گرفتن میزان مصرف، ذخایر نفتی OECD برای پوشش تقاضا، معادل 60.1 روز کافی است. این رقم نسبت به میانگین دوره 2015-2019، 2.2 روز کمتر است.

توازن عرضه و تقاضا

تقاضای روزانه برای نفت خام DoC در سال 2024 بدون تغییر نسبت به ارزیابی ماه گذشته، حدود 43.2 میلیون بشکه در روز است که 0.9 میلیون بشکه در روز بیشتر از سطح برآورد شده برای سال 2023 است. همچنین، تقاضای روزانه برای نفت خام DoC در سال 2025 بدون تغییر نسبت به ارزیابی ماه گذشته، حدود 43.9 میلیون بشکه در روز است که 0.7 میلیون بشکه در روز بیشتر از برآورد برای سال 2024 است.