گزارش ماهانه سازمان بین المللی انرژی - ماه آپریل 2025

 رشد تقاضای جهانی نفت

در سال ۲۰۲۵ نسبت به گزارش ماه گذشته ۳۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته و به ۷۳۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این کاهش به دلیل تشدید تنش‌های تجاری و تأثیر منفی آن بر چشم‌انداز اقتصادی رخ داده است. پیش‌بینی می‌شود رشد در سال ۲۰۲۶ نیز با کاهش بیشتری به ۶۹۰ هزار بشکه در روز برسد. با این حال، با توجه به شرایط متغیر اقتصاد کلان، ریسک‌های این پیش‌بینی همچنان بالا است. این کاهش در حالی رخ می‌دهد که مصرف نفت در سه ماهه اول سال ۲۰۲۵ قوی بوده و با افزایش ۱.۲ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل، قوی‌ترین نرخ رشد از سال ۲۰۲۳ را ثبت کرده است.

 عرضه جهانی نفت

در ماه مارس ۵۹۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت و به ۱۰۳.۶ میلیون بشکه در روز رسید که نسبت به سال قبل ۹۱۰ هزار بشکه در روز افزایش نشان می‌دهد. کشورهای غیر اوپک+ عامل اصلی هر دو افزایش ماهانه و سالانه بوده‌اند. اوپک+ قصد دارد اهداف تولید خود را در ماه مه ۴۱۱ هزار بشکه در روز افزایش دهد، اما این افزایش ممکن است به دلیل تولید بیش از حد برخی از اعضا به طور قابل توجهی کمتر از این میزان باشد. رشد عرضه جهانی برای سال ۲۰۲۵ به دلیل کاهش تولید در ایالات متحده و ونزوئلا، با ۲۶۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته و به ۱.۲ میلیون بشکه در روز رسیده است. پیش‌بینی می‌شود تولید در سال ۲۰۲۶ با ۹۶۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد و پروژه‌های فراساحلی در این افزایش نقش اصلی را ایفا کنند.

میانگین پالایش نفت خام جهانی

 پیش‌بینی می‌شود میانگین پالایش نفت خام جهانی در سال جاری ۸۳.۲ میلیون بشکه در روز باشد. کاهش انتظارات رشد تقاضا، افزایش سالانه پیش‌بینی‌شده را با ۲۳۰ هزار بشکه در روز کاهش داده و به ۳۴۰ هزار بشکه در روز رسانده است. در سال ۲۰۲۶، انتظار می‌رود میزان پالایش با ۳۶۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد و به ۸۳.۶ میلیون بشکه در روز برسد. حاشیه سود پالایش در ماه مارس وضعیت متفاوتی داشت؛ در حالی که در حوزه اقیانوس اطلس کاهش یافت، برای پالایش نفت ترش در سنگاپور افزایش نشان داد. ضعف در قیمت فرآورده‌های میانی عامل اصلی کاهش سودآوری در ماه گذشته بوده است.

 ذخایر مشاهده‌شده جهانی نفت

در ماه فوریه با ۲۱.۹ میلیون بشکه افزایش یافت و به ۷۶۴۷ میلیون بشکه رسید، اما همچنان نزدیک به پایین‌ترین سطح محدوده پنج ساله قرار داشت. موجودی نفت خام، مایعات گازی طبیعی و مواد اولیه با ۴۱.۲ میلیون بشکه افزایش یافت که ۱۴.۱ میلیون بشکه آن مربوط به ذخایر خشکی کشورهای عضو OECD بود. در مقابل، موجودی فرآورده‌های نفتی با ۱۹.۲ میلیون بشکه کاهش یافت، زیرا کاهش ۳۴.۲ میلیون بشکه‌ای در OECD بر افزایش موجودی نفت روی آب غلبه کرد. داده‌های اولیه نشان می‌دهد که ذخایر جهانی نفت در ماه مارس نیز افزایش یافته است که عمدتاً ناشی از افزایش ذخایر نفت خام در کشورهای غیر عضو OECD و نفت روی آب بوده است.

قیمت‌های جهانی نفت

در ماه مارس و اوایل آوریل حدود ۱۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت. این کاهش به دلیل تضعیف احساسات ریسک‌پذیری پس از افزایش تعرفه‌های ایالات متحده و افزایش ترس از رکود اقتصادی رخ داد. تصمیم برخی از اعضای اوپک+ برای تسریع در کاهش تدریجی کاهش‌های داوطلبانه تولید اضافی نیز به این روند نزولی دامن زد. در زمان نگارش این گزارش، معاملات آتی نفت برنت در حدود ۶۵ دلار در هر بشکه معامله می‌شد، پس از آنکه پیش از این به پایین‌ترین سطح بیش از چهار سال گذشته و زیر ۶۰ دلار در هر بشکه رسیده بود.

 پس از یک دوره نسبتاً آرام، بازارهای جهانی نفت در اوایل آوریل با انتشار اخباری مبنی بر وضع تعرفه‌های تجاری دچار تلاطم شدند. قیمت نفت خام شاخص به پایین‌ترین سطح در چهار سال گذشته سقوط کرد، که دلیل آن تشدید شدید تنش‌های تجاری و چشم‌انداز افزایش عرضه از سوی برخی کشورهای عضو اوپک پلاس بود. قیمت‌های آتی نفت برنت با کاهشی بیش از 15 دلار در هر بشکه به زیر 60 دلار رسید، اما پس از به تعویق افتادن اجرای برخی از این تعرفه‌ها، دوباره به حدود 65 دلار در هر بشکه بازگشت.

اگرچه واردات نفت، گاز و فرآورده‌های پالایشی از تعرفه‌های اعلام شده توسط ایالات متحده معاف شده بودند، اما نگرانی‌ها در مورد اینکه این اقدامات می‌تواند منجر به افزایش تورم، کند شدن رشد اقتصادی و تشدید اختلافات تجاری شود، بر قیمت نفت فشار وارد کرد. با ادامه مذاکرات و واکنش‌های متقابل، وضعیت همچنان متغیر است و ریسک‌های قابل توجهی وجود دارد. ما مفروضات مربوط به رشد اقتصادی مبنای پیش‌بینی‌های خود را کاهش داده‌ایم که این امر منجر به کاهش 400 هزار بشکه در روز در رشد مورد انتظار تقاضای نفت برای باقیمانده سال شده است. اکنون پیش‌بینی ما برای افزایش سالانه تقاضای جهانی برای کل سال 2025، 730 هزار بشکه در روز است.

عامل دیگر در کاهش قیمت نفت، تصمیم غافلگیرکننده هشت عضو اوپک پلاس بود که از نوامبر 2023 به توافق کاهش‌های داوطلبانه پایبند بودند. این کشورها هدف تولید برنامه‌ریزی شده خود برای ماه مه را با افزایش 411 هزار بشکه در روز، سه برابر کردند. با این حال، افزایش واقعی ممکن است بسیار کمتر باشد، زیرا تعدادی از کشورها از جمله قزاقستان، امارات متحده عربی و عراق در حال حاضر بسیار بالاتر از اهداف تعیین شده خود تولید می‌کنند. به طور خاص، تولید نفت خام قزاقستان پس از آغاز به کار پروژه توسعه میدان نفتی تنگیز که توسط شورون اداره می‌شود، به رکورد بالای 1.8 میلیون بشکه در روز رسید. این میزان، قزاقستان را حدود 390 هزار بشکه در روز بالاتر از سهمیه تولید اوپک پلاس خود قرار می‌دهد. علاوه بر این، چندین کشور عضو این گروه متعهد شده‌اند که در ماه‌های آینده مازاد تولید قبلی را جبران کنند، که احتمالاً بخش عمده‌ای از این افزایش را خنثی خواهد کرد.

کاهش چشمگیر قیمت نفت، منطقه نفت شیل ایالات متحده را تحت فشار قرار داد. بر اساس آخرین نظرسنجی انرژی دالاس فد، شرکت‌ها معتقدند که به طور متوسط به قیمت 65 دلار در هر بشکه برای حفاری سودآور چاه‌های جدید نفت سبک نیاز دارند. تعرفه‌های جدید همچنین ممکن است خرید فولاد و تجهیزات را گران‌تر کرده و مانع بیشتری برای حفاری ایجاد کند. همراه با تأثیر تعرفه‌های چین بر واردات اتان و LPG از ایالات متحده، این عوامل منجر به تجدید نظر کاهشی 150 هزار بشکه در روز در پیش‌بینی عرضه نفت ایالات متحده برای سال جاری شده است و اکنون رشد آن 490 هزار بشکه در روز تخمین زده می‌شود. با این حال، پروژه‌های نفتی متعارف طبق برنامه پیش می‌روند و انتظار می‌رود کل عرضه غیر اوپک پلاس 1.3 میلیون بشکه در روز افزایش یابد.

در همین حال، نخستین بررسی دقیق ما از ترازنامه‌های سال 2026 نشان می‌دهد که رشد تقاضای نفت به دلیل محیط کلان اقتصادی شکننده و افزایش سهم خودروهای برقی، به 690 هزار بشکه در روز کاهش خواهد یافت. در حال حاضر، چشم‌انداز رشد عرضه غیر اوپک پلاس همچنان قوی و معادل 920 هزار بشکه در روز است و به راحتی از رشد مورد انتظار تقاضای جهانی پیشی می‌گیرد، حتی با کاهش سرعت رشد عرضه ایالات متحده به تنها 280 هزار بشکه در روز. برزیل (240 هزار بشکه در روز)، گویان (160 هزار بشکه در روز) و کانادا (120 هزار بشکه در روز) دیگر منابع اصلی رشد خواهند بود.

با انتظار مذاکرات تجاری دشوار در طول مهلت 90 روزه تعویق تعرفه‌ها و احتمالاً پس از آن، بازارهای نفت با نوسانات زیادی روبرو خواهند بود و عدم قطعیت‌های قابل توجهی بر پیش‌بینی‌های ما برای امسال و سال آینده سایه افکنده است.