گزارش ماهانه سازمان بین المللی انرژی - ماه نوامبر 2023

گزارش ماهانه سازمان بین المللی انرژی (OMR) یکی از معتبرترین و به‌روزترین منابع داده‌ها، پیش‌بینی‌ها و تحلیل‌ها در مورد بازار جهانی نفت در جهان است. این گزارش شامل آمار دقیق و توضیحاتی در مورد عرضه، تقاضا، موجودی انبارها، قیمت‌ها و فعالیت‌های پالایشی نفت و همچنین تجارت نفت برای آژانس بین‌المللی انرژی و کشورهای منتخب غیر عضو است.

بررسی محرک‌های این ماه نفت

تقاضای نفت چین در ماه سپتامبر به بالاترین حد خود یعنی 17.1 میلیون بشکه در روز رسید و رشد جهانی را تقویت کرد. چین قرار است 1.8 میلیون بشکه در روز از کل افزایش 2.4 میلیون بشکه‌ای روزانه را به خود اختصاص دهد که تقاضا را به 102 میلیون بشکه در روز در سال 2023 می رساند. انتظار می رود رشد کلی در سال 2024 به 930 هزار بشکه در روز کاهش یابد. در این بین، کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی بادهای معکوس اقتصادی را روانه بازار کردند. چراکه با افزایش تقاضای ناچیز خود در سال جاری نشان دادند که قدرت چندانی برای تغییر بازار ندارند و صرفا هزینه‌های را برای خالی نماندن عریضه به بازار تزریق کرده‌اند.

میزان تولید جهانی نفت

تولید جهانی نفت در ماه اکتبر 320 هزار بشکه در روز افزایش یافت و به 102 بشکه در روز رسید. نرخ رشد در ایالات متحده و برزیل فراتر از حد پیش‌بینی‌ها است و به افزایش عرضه جهانی کمک می‌کند. این نرخ حدود 1.7 میلیون بشکه در روز بیشتر از ماه‌های گذشته است و برای به ثبت رسیدن که رکورد 101.8 میلیون بشکه‌ای روزانه در سال 2023 کافیست. کشورهای غیراوپک پلاس مجدداً رشد کلی را در سال 2024 با پیش‌بینی 1.6 میلیون بشکه در روز افزایش خواهند داد. جنگ بین اسرائیل و حماس که در اوایل اکتبر آغاز شد، تاکنون هیچ تاثیر مادی‌ای بر جریان عرضه نفت نداشته است.

حاشیه سودهای پالایشگاهی

حاشیه سودهای پالایشگاهی در ماه اکتبر از سطوح نزدیک به رکوردی که در سه ماهه سوم سال 2023 به دست آمده بود، سقوط کرد. حرکت‌های ضعیف‌ بنزین نیز باعث کاهش بیشتر این سود شد، اما تقاضا برای خرید سوخت‌های تقطیری همچنان افزایش یافته بود که باعث شد حاشیه‌ سودها بالاتر از میانگین پنج ساله باقی بماند. انتظار می‌رود تولید نفت خام جهانی در سال 2023 حدود 1.9 میلیون بشکه در روز و در سال 2024 با 1 میلیون بشکه در روز افزایش یابد و به ترتیب به 82.6 و 83.6 میلیون بشکه در روز برسد.

صادرات نفت

صادرات نفت روسیه در ماه اکتبر 70 هزار بشکه در روز کاهش یافت و به 7.5 میلیون بشکه رسید، زیرا افزایش محموله‌های نفت خام نتوانسته کاهش جریان محصولات را جبران کند. درآمدهای صادراتی تخمینی با 25 میلیون دلار کاهش به 18.34 میلیارد دلار رسید، زیرا کاهش قیمت نفت بین‌المللی به قدری بود که میزان تخفیف‌های روسیه برای فروش نفت را خنثی کرد.

ذخایر جهانی نفت

ذخایر جهانی مشاهده شده در ماه سپتامبر 9.9 میلیون بشکه افزایش یافت اما باز هم نزدیک به پایین ترین سطح تاریخی باقی می ماند. ذخایر نفت‌های پالایش شده در سطح دریا حدود 25.3 میلیون بشکه افزایش یافت. در مقابل، ذخایر نفتی کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی حدود 2.9 میلیون بشکه افزایش یافت، در حالی که ذخایر نفتی کشورهای غیر عضو 18.3 میلیون بشکه کاهش یافت. در سه ماهه سوم سال 2023، میزان ذخایر نفت خام با 141.4 میلیون بشکه کاهش یافت و فرآورده‌های نفتی به میزان 112.7 میلیون بشکه تولید شد، زیرا کاهش عرضه توسط کشورهای اوپک پلاس همزمان با افزایش فعالیت پالایشگاه ها رقم خورد.

معاملات آتی نفت

به دلیل بدتر شدن چشم انداز اقتصاد کلان و کاهش نگرانی های عرضه پس از حمله حماس به اسرائیل، قیمت آتی برنت ICE در ماه اکتبر 8 دلار در هر بشکه کاهش یافت. روند رو به جلو نفت خام همزمان با قیمت های ثابت کاهش یافت، زیرا وضعیت کنتانگو (contango) برای اولین بار از ژوئیه به افزایش اسپرد نفت وست تگزاس بازگشت. کاهش قیمت نیز تا اوایل نوامبر ادامه یافت. در زمان نگارش این مقاله، برنت 82 دلار در هر بشکه معامله می شود.

با وجود تداوم عرضه کم نفت خام و تشدید درگیری در خاورمیانه، رشد بازار که قیمت نفت را در ماه سپتامبر به سمت سه رقمی سوق داد، در ماه اکتبر به شدت معکوس شد. در اوایل نوامبر، قیمت آتی ICE برنت به پایین‌ترین حد خود در چهار ماه گذشته رسید و در محدوده 80 دلار آرام گرفت. این فروش ناگهانی زمانی رخ داد که نگرانی‌های بازار از خطرات عرضه به اقتصاد جهانی و تقاضای نفت منتقل شد. علاوه بر این، معاملات کاغذی بازار در ماه اول به سه ماهه 24 منتقل شده است، زمانی که بازارها تا حدودی اشباع شده به نظر می‌رسند و بر فشار نزولی قیمت‌ها افزوده است. در حالی که این وضعیت نزولی ممکن است موجه به نظر برسد، اما تقاضای جهانی نفت همچنان فراتر از انتظارات است.

رشد جهانی تقاضا

در این گزارش، پیش‌بینی رشد سال 2023 خود را اندکی به 2.4 میلیون بشکه در روز افزایش داده‌ایم، زیرا موعد تحویل نفت ایالات متحده نسبت به داده‌های اولیه انعطاف‌پذیرتر بود و تقاضای نفت چین در ماه سپتامبر به بالاترین حد خود بالای 17 میلیون بشکه در روز رسید که ناشی از شکوفایی بخش پتروشیمی بود. این دستاوردها به ضرر تولیدکنندگان پتروشیمی در جاهای دیگر، به ویژه در اروپا و اقتصادهای پیشرفته در آسیا و اقیانوسیه، تمام شده است. در واقع، این دو منطقه شاهد افت تقاضای نفت در سه ماهه سوم سال 2023 بودند که در مجموع 560 هزار بشکه در روز نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافت.

افزایش سال جاری، تقاضای جهانی نفت را قبل از اینکه رشد به 930 هزار بشکه در روز در سال 2024 کاهش یابد به 102 میلیون بشکه در روز خواهد رساند، زیرا آخرین مرحله بهبود اقتصادی پس از ریشه‌کند شدن همه‌گیری کرونا از بین می رود و افزایش بهره‌وری انرژی، گسترش ناوگان خودروهای برقی و عوامل ساختاری مجدداً خودنمایی می کنند. علیرغم رشدی که تقریباً دو سوم کمتر از رشد امسال است، تقاضای جهانی نفت قرار است به رکورد سالانه 102.9 میلیون بشکه در روز در سال 2024 برسد.

رشد عرضه جهانی نفت

رشد عرضه جهانی نفت نیز فراتر از انتظار است. هنوز شاخص ترس نسبت به گسترش یافتن درگیری‌ها در غزه و تبدیل شدن آن به یک نزاع منطقه‌ای که قطعا می‌تواند جریان نفت را مختل کند، به مرحله بحرانی نرسیده است. به همین سبب، عرضه جهانی نفت به طور ثابت در مسیر صعودی قرار دارد و میزان تولید در ماه اکتبر 320 هزار بشکه در روز افزایش یافته است.

تولید بی سابقه نفت توسط ایالات متحده، برزیل و گویان به عنوان یک پشتوانه قوی برای افزایش 1.7 میلیون بشکه‌ای عرضه جهانی نفت در سال جاری کمک می‌کند. در سال 2024، تولیدکنندگان غیراوپک پلاس به تولید انبوه خود ادامه خواهند داد و این مسئله باعث خواهد شد که رشد جهانی به میزان 1.6 میلیون بشکه در روز باشد و به رقم بی سابقه 103.4 میلیون برسد. انتظار می‌رود کاهش موقت تحریم‌های آمریکا علیه ونزوئلا در اواخر اکتبر تنها تأثیری جزئی بر عرضه داشته باشد، زیرا افزایش تولید از بخش آسیب دیده این کشور به زمان و سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

در همین حال، عربستان سعودی و روسیه صادرکنندگان اصلی نفت در اوایل نوامبر تایید کردند که به کاهش داوطلبانه بیشتر تولید خود تا پایان سال ادامه خواهند داد. به نظر می‌رسد این کاهش‌ها، بازار نفت را تا پایان سال در کسری قابل‌توجهی نگه می‌دارد، زیرا ائتلاف اوپک پلاس 900 هزار بشکه در روز کمتر از تقاضا برای نفت خام خود تولید می‌کند.

طبق داده‌های موجود، ذخایر نفت خام مشاهده‌شده جهانی در سه ماهه سوم با 140 میلیون بشکه کاهش به پایین‌ترین حد خود رسید، زیرا پالایشگاه‌ها فعالیت خود را قبل از تعمیرات فصلی افزایش دادند.

با کاهش رشد تقاضا، بازار ممکن است در آغاز سال 2024 به تولید مازاد برسد. تبدیل شود. در حال حاضر، با توجه به اینکه میزان تقاضا همچنان از میزان عرضه‌ توسط کشورهای نیمکره شمالی بیشتر است، تعادل بازار در برابر افزایش خطرات اقتصادی و ژئوپلیتیکی و نوسانات بیشتر آسیب پذیر خواهد بود.