گزارش بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی | اکتبر ۲۰۲۵

نکات مهم

• تقاضای جهانی نفت در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۷۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت، زیرا استفاده های پتروشیمی پیشتاز بازگشت از رشد ضعیف ۴۲۰ هزار بشکه‌ای در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۵ بود که تحت تأثیر تعرفه‌ها قرار گرفته بودند. با این حال، مصرف نفت در باقیمانده سال ۲۰۲۵ و در سال ۲۰۲۶ پایین باقی خواهد ماند و پیش‌بینی می‌شود افزایش سالانه در هر دو سال حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز باشد. این میزان بسیار کمتر از روند تاریخی است، زیرا شرایط نامساعد اقتصاد کلان و گسترش الکتریکی‌سازی حمل‌ونقل باعث کاهش شدید رشد مصرف نفت می‌شوند.
• کل عرضه جهانی نفت در ماه سپتامبر با افزایش ماهانه ۷۶۰ هزار بشکه در روز به ۱۰۸ میلیون بشکه در روز رسید، زیرا تولید اوپک‌پلاس با افزایش ۱ میلیون بشکه در روز، به‌ویژه در خاورمیانه، جهش داشت. انتظار می‌رود عرضه جهانی نفت امسال با ۳ میلیون بشکه در روز افزایش به ۱۰۶.۱ میلیون بشکه در روز برسد و در سال آینده نیز ۲.۴ میلیون بشکه دیگر اضافه شود. سهم کشورهای غیر اوپک‌پلاس به ترتیب ۱.۶ و ۱.۲ میلیون بشکه در روز خواهد بود که ایالات متحده، برزیل، کانادا، گویان و آرژانتین پیشتاز هستند. اوپک‌پلاس نیز بر اساس توافق تولید فعلی، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز و در سال آینده ۱.۲ میلیون بشکه در روز به تولید خود می‌افزاید.
• حجم پالایش نفت خام جهانی در ماه اکتبر به سطح پایین فصلی ۸۱.۶ میلیون بشکه در روز خواهد رسید، که تقریباً ۴ میلیون بشکه کمتر از رکورد ماه ژوئیه است، زیرا تعمیرات و افزایش حملات به زیرساخت‌های روسیه فعالیت پالایشگاه‌ها را کاهش داده است. انتظار می‌رود حجم پالایش در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز و در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۶۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد و به ترتیب به ۸۳.۵ و ۸۴ میلیون بشکه در روز برسد. حاشیه سود پالایش در ماه سپتامبر در همه بخش‌ها افزایش یافت که دلیل آن بهبود حاشیه سود گازوئیل و سوخت جت پس از اختلال در پالایش و صادرات روسیه بود.
• موجودی‌های قابل مشاهده جهانی در ماه اوت با ۱۷.۷ میلیون بشکه دیگر افزایش یافت و به بالاترین سطح چهار سال اخیر یعنی ۷,۹۰۹ میلیون بشکه رسید، زیرا افزایش ۳۶.۲ میلیون بشکه‌ای محصولات تا حدی با کاهش ۱۸.۵ میلیون بشکه‌ای نفت خام، NGL و مصارف پالایشی جبران شد. کل ذخایر کشورهای OECD با ۲۲ میلیون بشکه و کشورهای غیر OECD با ۴ میلیون بشکه افزایش یافت که ناشی از رشد ذخایر نفت خام چین بود، در حالی که نفت در دریا ۸ میلیون بشکه کاهش یافت. داده‌های اولیه برای سپتامبر نشان‌دهنده افزایش چشمگیر ذخایر نفت است که در رأس آن افزایش ۱۰۲ میلیون بشکه‌ای نفت در دریاست.
• در معاملات آرام، قیمت نفت خام شاخص در ماه سپتامبر تغییر چندانی نداشت، زیرا مازاد عرضه پیش‌ِرو اثر صعودی ناشی از تشدید تنش‌های اوکراین و تحریم‌های جدید علیه روسیه و ایران را خنثی کرد. نوسانات قیمت در پایین‌ترین سطح تاریخی باقی ماند. در زمان نگارش این گزارش، قراردادهای آتی نفت برنت در بورس ICE در حدود ۶۴ دلار در هر بشکه معامله می‌شدند – که نسبت به ابتدای سال حدود ۱۱ دلار در هر بشکه کاهش یافته است.

انباشت ذخایر

بازار نفت از ابتدای سال در وضعیت مازاد عرضه بوده است، اما تاکنون افزایش ذخایر عمدتاً در نفت خام چین و مایعات گازی ایالات متحده متمرکز بوده است. با این حال، تا سپتامبر، جهش در تولید خاورمیانه همزمان با کاهش فصلی تقاضای نفت خام منطقه‌ای، صادرات را به بالاترین سطح دو‌ونیم سال اخیر رساند. این امر همراه با جریان قوی از قاره آمریکا، میزان نفت در دریا را در ماه سپتامبر به میزان چشمگیر ۱۰۲ میلیون بشکه (معادل ۳.۴ میلیون بشکه در روز) افزایش داد — که بزرگ‌ترین رشد از زمان همه‌گیری کووید-۱۹ تاکنون است. قراردادهای آتی نفت برنت در ماه سپتامبر به طور میانگین ۰.۳۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت و به ۶۷.۶۰ دلار در هر بشکه رسید. اما تا اوایل اکتبر، موج نفتکش‌ها در دریا و اعلام اقدامات تجاری جدید قیمت‌ها را ۴ دلار کاهش داد و در زمان نگارش این گزارش به ۶۴ دلار در هر بشکه رساند.

عرضه جهانی نفت در سپتامبر نسبت به سال قبل با افزایش عظیم ۵.۶ میلیون بشکه در روز همراه بود. اوپک‌پلاس سهمی معادل ۳.۱ میلیون بشکه در روز از این افزایش داشت، زیرا گروه ۸ کشور بخشی از کاهش تولید خود را به میزان ۲ میلیون بشکه در روز بازگرداندند و کشورهای لیبی، ونزوئلا و نیجریه نیز رشد چشمگیری در تولید ثبت کردند. بر اساس آخرین توافق، اوپک‌پلاس اکنون در مسیر افزایش تولید به‌طور متوسط ۱.۴ میلیون بشکه در روز در سال جاری و ۱.۲ میلیون بشکه دیگر در سال ۲۰۲۶ است. تولیدکنندگان غیر اوپک‌پلاس نیز طی همین بازه زمانی به ترتیب ۱.۶ و ۱.۲ میلیون بشکه در روز به تولید خود اضافه خواهند کرد، که ایالات متحده، برزیل، کانادا، گویان و آرژانتین در صدر رشد هستند. با این حال، ریسک‌ها همچنان وجود دارند؛ تحریم‌های اعمال‌شده بر روسیه و ایران نگرانی‌های ژئوپلیتیکی را تشدید کرده‌اند. حملات مداوم به زیرساخت‌های انرژی روسیه باعث کاهش حدود ۵۰۰ هزار بشکه‌ای در روز در فرآورش نفت خام روسیه شده و منجر به کمبود سوخت داخلی و کاهش صادرات فرآورده‌ها گردیده است. افت صادرات فرآورده‌های میانی روسیه در سطح جهانی بازتاب یافت، زیرا خریداران معمولی برای یافتن منابع جایگزین رقابت کردند که در نتیجه موجب افزایش قیمت سوخت دیزل و جت شد. حاشیه سود پالایش نفت خام سبک و شیرین در سپتامبر در اروپا به بالاترین سطح دو‌ساله و در سواحل خلیج ایالات متحده و سنگاپور به بالاترین سطح یک‌ونیم سال اخیر رسید.

در مورد تقاضای جهانی نفت، سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ شاهد بازگشت رشد به ۷۵۰ هزار بشکه در روز نسبت به سال قبل بود، در حالی که در سه‌ماهه دوم این میزان تنها ۴۲۰ هزار بشکه در روز بود؛ دوره‌ای که مصرف به‌ویژه در بخش تولید LPG و اتان تحت تأثیر آشفتگی‌های تعرفه‌ای کاهش یافته بود. رشد سه‌ماهه سوم عمدتاً مطابق با پیش‌بینی رشد سالانه حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز در هر دو سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ است. با وجود رشد ضعیف اخیر، بخش پتروشیمی بار دیگر نقش اصلی در رشد تقاضای نفت را بر عهده خواهد گرفت، زیرا شرایط اقتصادی ضعیف، افزایش بهره‌وری خودروها و فروش بالای خودروهای برقی موانع جدی برای رشد مصرف سوخت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای ایجاد می‌کنند.

در پس‌زمینه رشد کند تقاضا و افزایش سریع عرضه نفت خام، تراز جهانی نفت از ابتدای سال تاکنون شاهد مازاد ۱.۹ میلیون بشکه در روز بوده است، با این حال قیمت نفت خام در طول سال ۲۰۲۵ حول ۷۰ دلار در هر بشکه نوسان داشته است. این دامنه تا حدودی به این دلیل ثابت مانده که مایعات گازی بخش عمده‌ای از مازاد عرضه را از آوریل تا اوت به خود اختصاص داده بودند. در واقع، به‌جز چین، بازار نفت خام در همان دوره فشرده‌تر شد. در آینده، با انتقال حجم قابل توجهی از نفت خام در دریا به مراکز اصلی ذخیره‌سازی خشکی، انتظار می‌رود ذخایر نفت خام به شدت افزایش یابد، در حالی که موجودی مایعات گازی شروع به کاهش کند. با این حال، از دست رفتن عرضه فرآورده‌های روسیه، محدودیت‌های جدید اتحادیه اروپا بر واردات فرآورده‌های حاصل از خوراک روسی و تعطیلی اخیر ظرفیت‌های پالایشی ممکن است بازار فرآورده‌ها را نسبت به تراز کلی عرضه و تقاضا در وضعیت فشرده تری نگه دارد.