گزارش روز دهم اعتراضات ایران: اعتصاب بازار، تجمعات دانشجویی و پیام‌های شاهزاده رضا پهلوی | رصد روز یازدهم

در روز دهم چه گذشت

۱) بازار بزرگ تهران همچنان کانون اصلی بود (اعتصاب + رویارویی خیابانی)

• داده‌های منتشر شده از تعطیلی گسترده مغازه‌ها/اعتصاب در محدوده بازار تهران و شکل‌گیری جمعیت در خیابان‌ها همراه با استفاده از گاز اشک‌آور توسط نیروهای امنیتی حکایت دارد. این تصویر با گزارش‌های کلان‌تری هم‌راستا است که آغاز موج اعتراضات را به شوک ارزی/بازار و تداوم تمرکز بر بازار پیوند می‌دهند.
• گزارش ها همچنین از شلیک گاز اشک‌آور داخل ایستگاه متروی ۱۵ خرداد در محدوده بازار نوشتند و از مشکلات تنفسی/سوزش چشم مسافران گفتید؛ موضوعی که با الگوی روز دهم یعنی تشدید کنترل جمعیت در گلوگاه‌های پرتردد همخوانی دارد.

۲) بیمارستان‌ها به نقطه عطف روز تبدیل شدند (ایلام + ادعاهای مربوط به تهران)

• یکی از نقاط عطف روز دهم، گزارش‌های مربوط به یورش/ورود خشونت‌آمیز به بیمارستان امام خمینی ایلام بود؛ با ادعاهایی مبنی بر ورود نیروهای امنیتی به مراکز درمانی در جریان تعقیب معترضان که واکنش و محکومیت عفو بین‌الملل و برخی بازیگران دیگر را به دنبال داشت.
• در داده‌های منتشر شده همچنین ادعاهایی درباره پرتاب گاز اشک‌آور به داخل بیمارستان سینا (حسن‌آباد تهران) و همچنین روایت‌هایی مبنی بر «بستن بیمارستان» و شنیده شدن صدای شلیک آمده است. جزئیات تهران را تا زمان تأیید مستقل باید در حد ادعاهای شبکه‌های اجتماعی/UGC در نظر گرفت، اما تم «فشار بر مراکز درمانی» در روز دهم به یک محور اصلی تبدیل شد.

۳) موج اعتصاب‌ها در شهرهای بیشتری گسترش یافت

• گزارش ها از تعطیلی/پیوستن کسبه به اعتصاب در شهرهای مختلف از جمله تهران، شهرکرد، شیراز، کرج، اصفهان، مرودشت و… خبر می دهند. اهمیت این بخش در آن است که نشان می‌دهد حرکت صرفاً خیابانی نیست و به شکل فشار توقف کسب‌وکار و اختلال تجاری نیز دنبال می‌شود.

۴) اعتراضات و درگیری‌ها از نظر جغرافیایی گسترده‌تر شد و موج شبانه فعال ماند

بر اساس مجموعه گزارش های روز دهم :

• شهرکرد: اعتراضات خیابانی؛ گزارش‌هایی از ورود خودروهای سنگین و استفاده از خودروهای آب‌پاش برای متفرق کردن جمعیت؛ تصاویری با شرح ضرب‌وشتم یک مرد سالخورده؛ و همچنین تصویری از ایستادن یک دختر در برابر خودرو آب‌پاش.
• مشهد: اعتراضات خیابانی؛ گزارش‌هایی از گاز اشک‌آور و استفاده از اسلحه‌های پینت‌بال علیه مردم؛ شعارهایی برای دعوت از کسبه به بستن مغازه‌ها.
• استان ایلام (آبدانان/ملکشاهی): تجمعات گسترده؛ تبدیل برخی مراسم خاکسپاری به اعتراضات ضدحکومتی با شعارهای تند علیه رأس حاکمیت (این الگو در گزارش‌های بین‌المللی درباره استان‌های غربی نیز بازتاب یافته است).
• مناطق مختلف تهران در شب: مجموعه‌ای از ویدیوهای محله‌ای منتشر شده (نازی‌آباد، تهرانپارس، هفت‌حوض، خیابان سعدی، چهارراه ابوسعید، محدوده میدان امام حسین و…) که نشان‌دهنده تداوم تجمعات شبانه با شعارهای تکرارشونده («آزادی»، «مرگ بر دیکتاتور» و شعارهای حامی پادشاهی) است.

۵) الگوی تاکتیکی: کنترل سنگین جمعیت، اشباع گاز اشک‌آور و آسیب‌های ساچمه‌ای

• داده‌های منتتشر شده ارجاعات پرتکراری به گاز اشک‌آور در نقاط مختلف تهران و شهرهای دیگر دارد.
• همچنین پرونده صادق پرویززاده (عکاس/فیلمبردار حیات‌وحش) در شبکه های اجتماعی منتشر شده که گفت با ساچمه به صورت و چشمش زده‌اند، بخشی از ساچمه‌ها را اورژانس خارج کرده اما یک ساچمه در چشم مانده و به دلیل حضور مأموران امکان مراجعه امن به بیمارستان را ندارد. (این روایت یک گزارش فردی است و در نبود اسناد پزشکی/تأیید مستقل، باید به‌عنوان شهادت شخصی ثبت شود.)

۶) فشار اقتصادی تشدید شد: ارز و طلا به‌عنوان شاخص لحظه‌ای اعتماد

• دلار به ۱۵۰ هزار تومان را در میانه روز و همزمان با اعتصاب بازار بارها گزارش شده است و سقوط ریال «ثانیه‌ای» است. رویترز نیز زمینه اعتراضات را به بحران ارزی و خشم از تورم پیوند داده است.
• سکه امامی نزدیک ۱۷۰ میلیون تومان (+حدود ۱۰ میلیون در ۲۴ ساعت) و طلای ۱۸ عیار بالاتر از ۱۶.۱ میلیون تومان برای هر گرم؛ آن هم در شرایطی که مقام‌های رسمی از عرضه سکه برای «متعادل‌سازی» سخن گفته بودند. این ترکیب معمولاً نشانه فرار به دارایی‌های امن در شرایط فشار سیاسی است.

۷) دانشجویان به‌طور محسوس وارد روایت خیابان شدند (چندین دانشگاه)

بر اساس داده‌های روز دهم :

• دانشگاه معماری و هنر پارس: «دانشجو می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد.»
• دانشگاه باهنر کرمان: «فکر نکنید امروزه، قرار ما هرروزه» و «آزادی، آزادی، آزادی.»
• دانشگاه خوارزمی (واحد کرج): «ما تماشاگر نمی‌خواهیم، به ما ملحق شوید» و «فقر و فساد و بیداد، مرگ بر این استبداد.»

این روند پایگاه اجتماعی اعتراضات را گسترده‌تر می‌کند و احتمال بسیج چند-گرهی (بازار + دانشگاه + محلات) را بالا می‌برد.

۸) پیام‌رسانی سازمان‌یافته جامعه مدنی تشدید شد (اتحاد + منطق اعتصاب)

• بیانیه شبکه همبستگی برای حقوق بشر در ایران منتشر شد که ضمن حمایت از خیزش، به‌طور صریح بر اتحاد فراگیر نیروهای سیاسی، صنفی و مدنی برای «فلج کردن بازوهای سرکوب» تاکید می‌کند.
• به‌طور جداگانه، ایران اینترنشنال از بیانیه مشترک گروه‌های کارگری/مدنی/بازنشستگی در حمایت از اعتراضات و اعتصاب‌ها گزارش داده است.

۹) سیگنال‌دهی سیاسی و پیام‌های رهبری تشدید شد

شاهزاده رضا پهلوی:

• در یادداشت واشینگتن‌پست با تاریخ ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶ استدلال کرد ایران آماده گذار دموکراتیک است و از چارچوب‌های برنامه‌ریزی، تداوم نهادی و کانال‌های امن برای ریزش/جدایی نیروها سخن گفت، در عین حال تاکید کرد به دنبال قدرت شخصی نیست.
• گزیده‌ای از یک گفت‌وگوی وال‌استریت ژورنال در گردش است که در آن نقل شده او گفته «برای رهبری این گذار قدم پیش گذاشته‌ام».
• همچنین در پوشش‌های مرتبط، مفهوم کانال امن ارتباطی برای بدنه امنیتی/حکومتی و پیام‌های مرتبط با دسترسی (از جمله الگوی QR-code) بارها تکرار شده است.

خط سخت‌گیرانه قضایی: رویترز گزارش داد رییس قوه قضاییه هشدار داده برای حامیان ناآرامی «هیچ اغماضی» در کار نخواهد بود.

۱۰) واکنش‌های بین‌المللی، روایت فشار خارجی را تقویت کرد

• ابا بوش معاون نخست‌وزیر سوئد به‌صورت علنی از معترضان حمایت کرد و حکومت ایران را به نقض حقوق بشر متهم کرد.
• عفو بین‌الملل رخداد بیمارستان ایلام را نقض حقوق بین‌الملل توصیف و محکوم کرد.
• درباره سناتور لیندسی گراهام نیز گزارش‌هایی از ادبیات بسیار تند علیه رأس حاکمیت ایران در زمینه رسانه‌ای فاکس‌نیوز منتشر شد؛ این موارد را باید در چارچوب پیام‌رسانی سیاسی دید، نه به‌عنوان مسیر قطعی سیاست رسمی.

برنامه امروز چیست (فهرست رصد روز یازدهم)

روز یازدهم روی یک نکته کلیدی تاکید دارد: بیانیه‌ها/فراخوان‌های بیشتری در حال انتشار است—به‌ویژه از سوی شبکه‌های بازار و کانال‌های صنفی/مدنی—برای تجمع در روز یازدهم در تهران و برخی شهرستان‌ها.

۱) انتظار تداوم همگرایی «اعتصاب + خیابان»

• در نقاطی که روز دهم بیشترین همگرایی را نشان داد (محور بازار و مسیرهای پیرامونی)، روز یازدهم می‌تواند تکرار شود: تعطیلی مغازه‌ها، تجمعات محلی و ریسک تشدید سریع در صورت حضور سنگین نیروهای امنیتی.

۲) رصد گسترش هماهنگی از مسیر بیانیه‌های بازاریان

• ایران اینترنشنال پیش‌تر گزارش داده بود بازاریان تهران بیانیه‌هایی برای تجمع در محدوده بازار و نقاط از پیش تعیین‌شده منتشر کرده‌اند؛ سازوکار و ادبیات این فراخوان‌ها با چیزی که شما اکنون از گسترش فراخوان‌های روز یازدهم گزارش می‌کنید هم‌خوانی دارد.

۳) گره‌های دانشگاهی همچنان فعال‌اند

• با توجه به ورود چند دانشگاه در روز دهم، روز یازدهم می‌تواند شاهد تجمعات جدید در دانشگاه‌ها یا سرریز به خیابان‌های اطراف باشد—به‌ویژه با شعارهایی که بر تداوم («هرروزه») و جذب («به ما ملحق شوید») تاکید دارد.

۴) وضعیت امنیتی: احتمال اجرای سخت‌گیرانه‌تر

• پس از هشدار «هیچ اغماضی در کار نیست»، سناریوی پایه برای روز یازدهم باید احتمال بازداشت‌های بیشتر، تاکتیک‌های پراکنده‌سازی شدیدتر و استمرار فشار بر دسترسی درمانی برای مجروحان را بالاتر در نظر بگیرد.

۵) موعد بعدیِ دارای تاریخ مشخص: فراخوان اعتصاب در مناطق کردنشین

• فراتر از روز یازدهم، شما به یک نقطه تقویمی مشخص اشاره کردید: فراخوان اعتصاب عمومی در مناطق کردنشین در پنجشنبه ۱۸ دی (۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶) که با بیانیه‌ها و ادبیات اعتصابی برخی جریان‌های کردستان نیز هم‌پوشانی دارد.

چرا این موضوع مهم است (اقتصاد کلان + بازارها)

• ریسک ثبات داخلی: ترکیب روز دهم یعنی توقف بازار + گسترش اعتراضات شبانه + ورود دانشگاه‌ها ریسک تداوم و پیچیدگی مهار را افزایش می‌دهد.
• چرخه بازخورد اقتصادی: جهش‌های ارز/طلا که شاخص پر بسامد اعتماد است؛ تداوم آن می‌تواند انگیزه اعتراض و اختلال در تجارت محلی را تشدید کند.