انقلاب ایران ـ روز ۳۷: مذاکرات استانبول، سرکوب، و اوج‌گیری ریسک جنگ

۱) تغییر بزرگ: بازگشت مذاکره، اما در سایه فشار و تهدید

طبق گزارش‌های معتبر، قرار است جمعه پیش رو نخستین تماس مستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی پس از فروپاشی دور قبلی گفت‌وگوها در محل برگزاریِ ترکیه انجام شود و محور اصلی آن «چارچوب یک توافق هسته‌ای احتمالی» و «شرایط بازکردن مسیر مذاکره» باشد.

اما این مسیر جدا از میدان فشار نیست: واشینگتن همزمان با پیام مذاکره، آمادگی نظامی را برجسته می‌کند و تهران نیز از یک‌سو از «انعطاف محدود» صحبت می‌کند و از سوی دیگر خطوط قرمز خود را (به‌ویژه درباره انتقال ذخایر) یادآوری کرده و عقب‌بردن دارایی‌های نظامی آمریکا از پیرامون ایران را به‌عنوان شرط مطرح می‌کند.

۲) پارامترهای هسته‌ای: تیترهای متناقض و خطوط قرمز سخت

در داده‌های منتشر شده ادعایی آمده بود که تهران ممکن است درباره تحویل مقدار بزرگی از اورانیوم و حتی «غنی‌سازی صفر» (مشروط به تغییر آرایش نظامی آمریکا) انعطاف نشان دهد. با این حال، درون ساختار قدرت ایران این روایت به‌صراحت به چالش کشیده شده و یک مقام ارشد مرتبط با شورای عالی امنیت ملی گفته برنامه‌ای برای انتقال مواد غنی‌شده به خارج وجود ندارد و اساساً مذاکره حول چنین موضوعی نیست.

پیامد عملی این تضاد آن است که احتمال «توافق فرآیندی/مرحله‌ای» (چارچوب، ترتیب اقدامات، موضوع بازرسی‌ها) در کوتاه‌مدت بیشتر از یک توافق نهایی و کامل است.

۳) تشدید تنش با اروپا: قرارگیری سپاه در فهرست + چرخه تحریم/تلافی

قرار گرفتن سپاه در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا به موتور اصلی تشدید تنش تبدیل شده و ریسک حقوقی/اقتصادی ارتباط با شبکه‌های وابسته را بالا برده است.

تهران نیز در واکنش، سفرای اروپا را احضار کرده و حرکت متقابل برای برچسب‌زنی «تروریستی» به ارتش‌های اروپایی را پیش برده؛ اتحادیه اروپا هم این اقدام را رد کرده است—یعنی مسیر اروپا-تهران در نقطه‌ای تندتر شده، درست زمانی که آمریکا مسیر جداگانه‌ای را باز می‌کند.

همچنین بریتانیا بسته تازه‌ای از تحریم‌های حقوق‌بشری را علیه ۱۰ فرد و یک نهاد اعلام کرد؛ از جمله برخی چهره‌های امنیتی/قضایی و نام بابک زنجانی اشاره داشت.

۴) داخل ایران: داستان اصلی «مکانیزم سرکوب» است (بازداشت، درمان، نابینایی)

در روز ۳۷ تمرکز گزارش‌ها از «درگیری خیابانی» به «سیستم بازداشت و پیامدهای پزشکی/حقوقی» چرخیده است.

• ابعاد و الگو: هرانا با شمارش روزانه، مجموعه بزرگی از آمار تجمعی کشته‌ها، بازداشت‌ها، مجروحان و «افراد تحت بررسی» را گردآوری کرده؛ در عین حال محدودیت‌های راستی‌آزمایی در فضای سرکوب را نیز یادآوری می‌کند.
• خطرات در بازداشت: داده‌های به «تزریق‌های مشکوک» و افزایش الگوی مرگ زندانیان اشاره دارند؛ این محور در گزارش‌های اخیر نیز به‌عنوان یک رفتار تکرارشونده در بازداشتگاه‌ها مطرح شده است.
• فشار بر کادر درمان: گزارش هایی درباره بازداشت پزشکان و پرستاران (و آزادی دو نفر با وثیقه) و نیز اطلاعیه داخلی بیمارستان درباره خالی نگه‌داشتن تخت‌ها برای وضعیت اضطراری/جنگی منتشر شده. خودِ اطلاعیه از منابع بازِ مستقل قابل راستی‌آزمایی نیست، اما با سایر نشانه‌های «آمادگی برای سناریوی بحران» هم‌خوانی دارد.
• آسیب‌های چشمی و نابینایی: در اخبار منتشر شده هشدار چشم‌پزشکان درباره افزایش نابینایی ناشی از ساچمه‌زن مطرح شده بود و گزارش‌های فارسی‌زبان نیز همین نگرانی و درخواست توقف فوری را بازتاب داده‌اند.

۵) شکاف اجتماعی عمیق‌تر می‌شود: کناره‌گیری‌های نمادین در فرهنگ و ورزش

دو سیگنال مهم روز ۳۷، «کناره‌گیری‌های نمادین» است—حرکت‌هایی که خشم خیابان را به هزینه حیثیتی برای حکومت تبدیل می‌کند.

• یک بازیگر شناخته‌شده در اینستاگرام از نرفتن به جشن‌های حکومتی و کنارکشیدن از نقش‌آفرینی در فضای فعلی نوشت.
• یک ورزشکار تیم ملی نیز با بیانیه‌ای، خروج خود را همدلانه با مردم توصیف کرد.
• فایننشال‌تایمز هم از موج واکنش‌ها پس از تمسخر کشته‌شدگان در تلویزیون دولتی و اثر آن بر تحریم‌های فرهنگی/ورزشی نوشت.

۶) پیام‌های جنگ و آمادگی نظامی پررنگ‌تر شده

در اخبار منتشر شده چندین نشانه «آمادگی جنگی» دیده می‌شد: از ادبیات «جنگ چندلایه» تا تاکید مقام ارشد دفاعی آمریکا بر آمادگی اقدام نظامی در صورت رد خواسته‌های هسته‌ای. این خط با گزارش‌های گسترده‌تر هم‌راستا است که از نگرانی تهران نسبت به حمله و اثر آن بر شعله‌ور شدن دوباره اعتراضات می‌گوید.

در تهران نیز آتش‌سوزی بزرگ در یک مرکز خرید/بازار در غرب پایتخت به نگرانی عمومی افزود و در گزارش‌های اولیه آمار تلفات اعلام نشد.

۷) اپوزیسیون و دیاسپورا: زمان‌بندی بسیج مشخص‌تر می‌شود

در اخبار منتشر شده فراخوان «روز جهانی اقدام» در ۱۴ فوریه (۲۵ بهمن) آمده است. اهمیت آن در این است که همبستگی پراکنده را به یک آزمون زمان‌دار تبدیل می‌کند—به‌ویژه اگر حکومت تلاش کند خانواده‌ها و شبکه‌های داخل کشور را از بازنشر و همراهی بترساند.

چه چیزی در روز ۳۷ تغییر کرد؟

• باز شدن دوباره مسیر دیپلماسی در کنار پیام‌های «توافق یا اقدام».
• جهش اروپا از محکومیت به اقدام حقوقی و افزایش فشارهای تبعی.
• جابجایی روایت سرکوب از خیابان به بازداشتگاه (شرایط بازداشت، فشار بر درمان، آسیب‌های ناتوان‌کننده).
• افزایش کناره‌گیری‌های فرهنگی/ورزشی به‌عنوان خط روند.

رصدِ ۲۴ تا ۷۲ ساعت آینده

۱) قالب جلسه جمعه: مستقیم/مرحله‌ای و خروجی احتمالیِ «بیانیه چارچوب».

۲) زبانِ بازرسی و ذخایر: آیا موضوع دسترسی آژانس به امتیازدهی تحریمی گره می‌خورد؟

۳) تشدید رفت‌وبرگشت اروپا و تهران: اخراج‌ها/اقدامات تلافی‌جویانه جدید.

۴) موج مستندسازی پزشکی/حقوقی درباره بازداشت و نابینایی: انتشار اسناد بیشتر یا واکنش حکومتی.