انقلاب ایران — روز دوازدهم (۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶ | ۱۸ دی ۱۴۰۴): گسترش اعتصاب‌ها، حضور خیابانی، و خاموشی اینترنت

در روز ۱۲ ام انقلاب چه گذشت؟

طبق گزارش‌ها، و در اولین روز از دعوت دو روزه شاهزاده رضا پهلوی فعالیت‌های اعتراضی در دست‌کم ۴۶ شهر از ۲۱ استان ثبت شد؛ تهران شاهد تجمع‌های پراکنده در محله‌های متعدد بود و در بسیاری از مراکز استانی نیز حضور خیابانی، شعارها و در برخی نقاط درگیری‌های موضعی گزارش شد. هم‌زمان با کنش خیابانی، موج تعطیلی مغازه‌ها و بسته‌شدن بازارها بُعد اقتصادی اعتراضات را پررنگ‌تر کرد.

ویژگی محوری روز ۱۲ تلاش حکومت برای «قطع و ایزوله‌کردن» کشور در سطح دیجیتال بود: شاخص‌های رصد اینترنت نشان‌دهندهٔ خاموشی نزدیک به کامل اینترنت بود و در عین حال، از اختلال هدفمند در اتصال IPv6 (لایه‌ای کلیدی برای اینترنت همراه و بسیاری از ابزارهای دورزدن فیلترینگ) خبر داد.

کدام شهرها بیرون آمدند؟ دامنهٔ جغرافیایی و نقاط کلیدی

تهران: چندین محله فعال؛ محدودهٔ بازار تحت وضعیت امنیتی

در تهران، گزارش‌ها از حضور خیابانی و تجمع‌های پراکنده در محله‌ها و نقاط متعددی حکایت داشت؛ از جمله آریاشهر/صادقیه، نارمک، ولیعصر، بلوار کشاورز، یوسف‌آباد، خیابان آزادی (تقاطع اسکندری)، تهرانپارس، نازی‌آباد، ستارخان، هفت‌حوض، قیطریه، ونک، پونک (از میدان اصفهانی تا مرزداران)، بلوار کاشانی، میدان طالقانی و شهرک آزادی. همچنین گزارش‌هایی از شعارهای شبانه از داخل خانه‌ها در هروی و کنش‌های محله‌ای در سعادت‌آباد و جنت‌آباد و نیز تجمع‌هایی در اسلامشهر منتشر شد.

همچنین از اعتصاب و تعطیلی مغازه‌ها در بازار بزرگ تهران خبر داد و به تمرکز نیروهای امنیتی در اطراف سبزه‌میدان، خیابان امیرکبیر و مسیر مترو از ایستگاه ۱۵ خرداد تا محدودهٔ ناصرخسرو–سبزه‌میدان اشاره کرد.

در گزارش‌های بین‌المللی نیز از شکل‌گیری جمعیت قابل‌توجه در بلوار آیت‌الله کاشانی در شمال‌غرب تهران هم‌زمان با اوج‌گیری تجمع شبانه یاد شده است.

استان‌ها: ردپای ۴۶ شهری (گزارش‌شده در روز ۱۲)

در سطح کشور، تجمع‌ها و اعتراضات در شهرهایی از جمله این موارد گزارش شد: سنندج، کرمانشاه، مریوان، کامیاران، روانسر، سرپل‌ذهاب، سقز، مهاباد، پاوه، همدان، بوکان، اصفهان، بیجار، دهگلان، پیرانشهر، اسلام‌آباد غرب، اردبیل، ایلام، تکاب، سرابله، سروآباد، قروه، لومار، پیربکران، بروجرد، کرمان، کلاچای، شیراز، آبادان، آستانه‌اشرفیه، گچساران، بهبهان، تبریز، مشهد، کرج، بابل، دزفول، شاهین‌شهر، گرگان، اهواز، رشت، دامغان، ایرانشهر و رباط‌کریم (و سایر نقاط)، با تهران به‌عنوان کانون اصلی.

برچسب‌های مکانیِ تکمیلی در شبکه‌های اجتماعی (ویدیوهایی که هنوز موفق به تأیید کامل نشده ایم)

هم‌زمان با موارد بالا، در جریان خاموشی اینترنت، ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی با برچسب مکانی از برخی نقاط دیگر نیز دست‌به‌دست شد (فراتر از فهرست اصلی )، از جمله بخش‌هایی از استان البرز (مانند فردیس/نظرآباد) و برخی شهرهای خراسان (مانند قوچان/درگز/کاشمر) و چند شهر دیگر. به‌دلیل شرایط قطع ارتباطات، تأیید مستقل همه این ویدیوها دشوار است، اما تصویر «پراکندگی جغرافیایی» را تقویت می‌کند.

اعتصاب‌ها و تعطیلی بازار: کردستان و فراتر از آن

یکی از سیگنال‌های تعیین‌کنندهٔ روز ۱۲ گسترش تاکتیک‌های اقتصادی بود. گزارش‌ها از فراخوان و مشارکت در اعتصاب عمومی در کردستان و دیگر مناطق کردنشین حکایت داشت و بسیاری از کسبه و بازاریان با بستن مغازه‌ها به آن پیوستند. پوشش بین‌المللی به فراخوان مرتبط با احزاب کرد اشاره کرده و نیز مشارکت پررنگ در اعتصاب‌ها را به‌ویژه در کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام مستند کرده است.

سرکوب ارتباطی: قطع اینترنت، اختلال تماس‌های بین‌المللی، و ضربه به IPv6

در شامگاه پنج‌شنبه، محدودسازی ارتباطات به‌طور محسوس تشدید شد:

• خاموشی سراسری اینترنت: چند منبع و شاخص رصد اینترنت از قطع تقریباً کامل اتصال خبر دادند.
• مسدودشدن تماس‌های بین‌المللی: آسوشیتدپرس از ناکامی تماس‌های خارجی و قطع مسیرهای ارتباطی گزارش داد.
• اختلال هدفمند IPv6: گزارش داد «کلادفلر رادار» افت حدود ۹۸.۵٪ در حجم آدرس‌های IPv6 و سقوط سهم ترافیک IPv6 از حدود ۱۲٪ به حدود ۱.۸٪ را نشان داده؛ الگویی که می‌تواند اینترنت همراه، اپ‌ها، تماس‌های اینترنتی و حتی کارایی بسیاری از VPNها را مختل کند.

بازداشت‌ها، کشته‌ها، و ابزارهای فشار

بر اساس جمع‌بندی هرانا تا پایان روز دوازدهم:

• دست‌کم ۶۰ بازداشت جدید در روز ۱۲ ثبت شد و مجموع بازداشت‌ها در ۱۲ روز به بیش از ۲٬۲۷۷ نفر رسید (شامل افراد زیر ۱۸ سال و دانشجویان).
• شمار جان‌باختگان ۴۲ نفر اعلام شد (شامل معترضان، افراد زیر ۱۸ سال، و نیروهای امنیتی/ماموران)، و تاکید شد که به‌دلیل قطع ارتباطات، برآورد دقیق مجروحان همچنان دشوار است.
• پخش اعترافات اجباری: هزانا همچنین از پخش اعترافات اجباری از رسانه‌های حکومتی در طول دوره اعتراضات گزارش داده است.

در کنار این موارد، آسوشیتدپرس از یک رخداد امنیتی مهم در روزهای قبل در چناران (خراسان رضوی) نیز گزارش داد که در حمله به یک پاسگاه پلیس چند نفر از جمله مقام‌های محلی کشته شدند؛ رخدادی که حکومت آن را دستاویز تشدید برخورد قرار داده است.

بسیج سیاسی و چهره‌های شاخص

فراخوان شاهزاده رضا پهلوی و دامنه انتشار آن

روز ۱۲ هم‌زمان با نخستین شب اجرای فراخوان هماهنگ شاهزاده رضا پهلوی بود. ایران اینترنشنال گزارش داد ویدیوی این فراخوان در اینستاگرام تا صبح پنج‌شنبه بیش از ۸۰ میلیون بازدید گرفت و به یکی از محرک‌های اصلی فضای بسیج شبانه تبدیل شد.

سیگنال‌های داخل ایران و خارج از کشور

• شیرین عبادی این وضعیت را گسترده‌ترین هم‌گرایی اعتصاب و اعتراض در تاریخ جمهوری اسلامی توصیف کرد و بر همبستگی فراگیر تاکید داشت.
• سردار آزمون، مهاجم تیم ملی فوتبال ایران، بنا بر گزارش ایران اینترنشنال با انتشار پیامی بر کنار مردم‌ماندن و آرزوی بهبود حال مردم تاکید کرد.
• در خارج از کشور نیز تجمع ایرانیان در لاهه (هلند) با شعارهای حامی پادشاهی/پهلوی پوشش داده شد.

واکنش‌های بین‌المللی

• کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا در پیامی عمومی نسبت به سرکوب خونین هشدار داد و بر پاسخگویی تاکید کرد.
• یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان استفاده بیش از حد از خشونت را محکوم کرد و بر پایبندی به تعهدات بین‌المللی تاکید گذاشت.
• هرانا همچنین از مواضع حمایتی برخی مقام‌های پارلمان اروپا و تاکید بر ضرورت روشن‌نگه‌داشتن نور رسانه‌ای بر ایران گزارش داد.
• چارلی وایمرز (نماینده پارلمان اروپا) خواستار دیدار مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با شاهزاده رضا پهلوی به‌عنوان چهره اپوزیسیون شد.

چشم‌انداز روز ۱۳

پس از اجرای شب نخست فراخوان هماهنگ در شرایط قطع ارتباطات، مسیر ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده به سه متغیر کلیدی گره خورده است:

1. تداوم اعتصاب‌ها: آیا تعطیلی بازارها در مراکز تجاری بزرگ پایدار می‌ماند یا گسترده‌تر می‌شود؟
2. وضعیت اینترنت: آیا خاموشی ادامه می‌یابد یا به اختلال انتخابی/کندسازی هدفمند تبدیل می‌شود؟
3. شدت برخورد امنیتی: آیا موج بازداشت‌ها و سطح خشونت افزایش می‌یابد یا حکومت به کنترل نقطه‌ای بسنده می‌کند؟