انقلاب ایران روز ۲۵ ام: خاموشی، اعدام‌ها، فشار اروپا

در داخل ایران چه گذشت (روز ۲۵)

۱) خاموشی اینترنت همچنان اهرم اصلی تداوم سرکوب بود

گزارش‌ها نشان می‌داد این قطع ارتباط به یکی از شدیدترین و در عین حال پیچیده‌ترین الگوهای اختلال تبدیل شده است—به‌گونه‌ای که «قابل مشاهده» ماندن مسیرها، با مسدودسازی عملی ترافیک در لبه شبکه همراه شده و امکان راستی‌آزمایی مستقل و مستندسازی لحظه‌ای را به‌شدت محدود کرده است.

مقام‌ها زمان‌بندی روشن برای بازگشت کامل ارائه نکردند؛ در گزارش‌های جداگانه نیز از پیام‌های «بازگشت مرحله‌ای» یا «بازگشایی محدود خدمات» بدون شفافیت درباره دسترسی کامل بین‌المللی یاد شده است.

کانال فشار اقتصادی: برآورد نت‌بلاکس—که در پیام‌رسانی عمومی و پوشش رسانه‌ای هم بازتاب یافت—زیان روزانه را بیش از ۳۷ میلیون دلار تخمین می‌زند؛ ناشی از ضربه به تجارت و خدمات وابسته به اتصال.

۲) سیگنال‌های سرکوب: اعدام‌ها، بازداشت‌های هدفمند و فشار بر جامعه مدنی

روز ۲۵ با گزارش‌هایی از اعدام‌های متعدد در زندان‌های مختلف همراه بود؛ در حالی که به‌دلیل خاموشی، دسترسی مستقل به جزئیات پرونده‌ها محدود است—و این موضوع با الگوی استفاده از مجازات مرگ به‌عنوان ابزار بازدارندگی در دوره ناآرامی هم‌خوانی دارد.

همچنین از فشار هدفمند بر مدافعان حقوق بشر و وکلا—از جمله بازداشت‌های ادعایی و پرونده‌سازی قضایی برای افراد نام‌برده—یاد شده است. به‌دلیل محدودیت‌های راستی‌آزمایی در شرایط قطع ارتباط، این موارد باید تا زمان تأیید چندمنبعی، با احتیاط اما جدی دنبال شود.

۳) مجازی شدن امتحانات دانشگاه‌ها؛ شاخص «عادی‌سازیِ غیرعادی»

گزارش شده چند دانشگاه بزرگ امتحانات پایان‌ترم را مجازی کرده‌اند (و دست‌کم یک دانشگاه تعویق امتحانات را اعلام کرده است). این یک نشانه اجتماعی مهم است: حتی نهادهای رسمی نیز ظاهراً برنامه‌ریزی خود را بر مبنای تداوم بی‌ثباتی تنظیم می‌کنند.

۴) روایت‌های میدانی: آمار قربانیان، اجبار خانواده‌ها و ارعاب

• اخاذی مالی برای تحویل پیکرها و اجبار خانواده‌ها به امضای فرم‌هایی با تغییر هویت قربانی.
• یورش به خانه‌ها و ضبط تلفن‌ها/تجهیزات و افزایش ترس عمومی از حمل تلفن همراه.
• روایت‌های شاهدان عینی درباره استفاده از گلوله جنگی و ابزارهای کنترل جمعیت، و همچنین ادعاهایی درباره حضور نیروهای غیرمحلی در سرکوب.

با توجه به قطع اینترنت، این‌ها را باید اتهامات مهم و پرریسک دانست که نیازمند تأیید مستقل‌اند—اما از نظر جهت‌گیری، با الگوهای سرکوبی که در گزارش‌های بین‌المللی و حقوق بشری درباره این بحران آمده هم‌سویی دارد.

واکنش‌های بین‌المللی و اقدامات دولت‌ها

۱) پارلمان اروپا: جهش بزرگ سیاسی

پارلمان اروپا قطعنامه‌ای را در محکومیت سرکوب و «کشتارهای گسترده» تصویب کرد و خواستار موارد زیر شد:

• پایان خشونت و اعدام‌ها، آزادی بازداشت‌شدگان و پاسخ‌گویی
• حرکت به سمت تروریستی‌خواندن سپاه پاسداران (همراه با بسیج و نیروی قدس)
• افزایش حمایت از ابزارهای دور زدن سانسور اینترنت
• مشروط کردن عادی‌سازی روابط به پیشرفت واقعی در دموکراسی و حاکمیت قانون
• این قطعنامه با نتیجه ۵۶۲ رأی موافق، ۹ مخالف و ۵۷ ممتنع گزارش شده است.

۲) ریسک دیپلماسی هسته‌ای: هشدار آژانس از داووس

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، هشدار داد بن‌بست درباره بازرسی‌ها و سرنوشت ذخایر اورانیوم—به‌ویژه در ارتباط با تأسیسات بمباران‌شده—اگر ادامه یابد می‌تواند به مسیر عدم پایبندی منتهی شود و تأکید کرد این وضعیت نمی‌تواند بی‌نهایت ادامه پیدا کند.

۳) موضع آمریکا: چارچوب «دیپلماسی مشروط» و روایت فشار

، مقام‌های آمریکایی کشتار معترضان را «هولناک» خوانده و گفته‌اند هر توافق دیپلماتیک منوط به تغییر جدی رفتار تهران است، همراه با ادعای وجود تماس بدون مذاکره مستقیم رسمی. در پوشش‌های بین‌المللی نیز به نقش کانال‌های نمایندگی/فرستاده ویژه در پیام‌رسانی این بحران اشاره شده است.

۴) هم‌گرایی گسترده‌تر غرب: پیام «حمایت از مردم ایران»

• اسناد پژوهشی پارلمان بریتانیا در این دوره به زمینه گسترده‌تری از تهدیدات دولتی ایران و نگرانی‌های مربوط به ارعاب فرامرزی اشاره می‌کند—مرتبط با فشار بر دیاسپورا و هشدارهای امنیتی در اروپا.
• گزارش رویترز در اواخر ۲۰۲۵ نیز از افزایش فشار و آزار علیه ایرانیان در آلمان گفته بود که معقول بودن نگرانی‌های مربوط به ارعاب در اروپا را تقویت می‌کند، حتی اگر پیوندهای دقیق روز ۲۵ هنوز در حال روشن شدن باشد.

۵) محکومیت فرهنگی / جامعه مدنی

گزارش‌های متعدد در رسانه‌های سرگرمی از بیانیه مشترک صدها سینماگر و هنرمند خبر دادند که نقض‌ها را محکوم کرده و از نهادهای فرهنگی خواسته‌اند روابط خود را با نهادهای رسمی جمهوری اسلامی بازنگری کنند—نمونه‌ای از هزینه‌های حیثیتی و فشار نرم در کنار دیپلماسی رسمی.

تحولات اپوزیسیون

شهبانو فرح پهلوی (AFP)

در گفت‌وگویی که به‌طور گسترده بازتاب یافت، شهبانو فرح پهلوی گفت پس از اعتراض‌های سراسری «راه بازگشتی وجود ندارد» و مسیر را یک‌طرفه به سمت آزادی توصیف کرد و از جوانان خواست امید و اراده خود را حفظ کنند.

Prince Reza Pahlavi

در بازه روز ۲۰ تا روز ۲۵، پوشش‌های بین‌المللی همچنان از شاهزاده رضا پهلوی به‌عنوان چهره برجسته تبعیدی یاد کرده‌اند که بر پیوستن نیروهای امنیتی به مردم و تداوم بسیج عمومی تأکید دارد؛ گزارش رویترز در همین دوره هم‌زمان به برجستگی او و نیز شکاف‌هایی در میان جریان‌های اپوزیسیون خارج از کشور اشاره کرد.

ریسک امنیت منطقه‌ای و احتمال تشدید تنش (زمینه اثرگذار بر روز ۲۵)

در داده‌های شما از افزایش آماده‌باش اسرائیل و احتمال اقدام نظامی آمریکا سخن رفته بود. گزارش‌های همان بازه نیز از افزایش سطح هشدار در اسرائیل در پی نگرانی از اقدام احتمالی آمریکا و محاسبات تلافی‌جویانه ایران خبر داده‌اند.

در کنار آن، ادبیات بازدارنده نظامی در تهران به‌طور تکرارشونده تأکید کرده که در صورت حمله، پایگاه‌های آمریکا هدف مشروع تلقی می‌شوند—روایتی که ریسک دنباله‌دار (tail-risk) برای دارایی‌های منطقه‌ای و مسیرهای انرژی را بالا می‌برد.

پیامدهای بازار و اقتصاد کلان (چارچوب روز ۲۵)

1. پریمیوم ریسک ایران بالا می‌ماند: خاموشی ارتباطات + ادعاهای موج اعدام + تشدید محکومیت خارجی معمولاً به افزایش تخفیف ژئوپلیتیک منطقه‌ای می‌انجامد.
2. کانال ریسک انرژی: هر مسیر تشدید تنش میان آمریکا/اسرائیل و ایران حساسیت نفت، بیمه کشتیرانی و دارایی‌های پرریسک را بالا می‌برد—به‌ویژه اگر ادبیات از بازدارندگی به سیگنال‌های عملیاتی تغییر کند.
3. ابهام تحریم‌ها و تبعات اجرایی: قطعنامه پارلمان اروپا به‌تنهایی اقدام اجرایی نیست، اما شتاب سیاسی برای اقدامات محدودکننده بیشتر و هم‌سو شدن روایت با ابزارهای فشار آمریکا را تقویت می‌کند.
4. ریسک تیترهای هسته‌ای: هشدار گروسی در داووس یک محرک موازی ایجاد می‌کند؛ زبان «عدم پایبندی» می‌تواند به تشدید دیپلماتیک و بازقیمت‌گذاری بازار کمک کند.

چه چیزهایی را باید رصد کرد (روز ۲۶ به بعد)

• مسیر اتصال: آیا خاموشی به سمت «دسترسی طبقه‌بندی‌شده» می‌رود یا بازگشت واقعی رخ می‌دهد؛ این عامل ظرفیت مستندسازی و میزان خسارت اقتصادی را تعیین می‌کند.
• چرخه اعدام و بازداشت: نشانه‌های شتاب‌گیری پرونده‌های اعدام یا دادگاه‌های جمعی.
• پیگیری اروپا: آیا دولت‌های عضو فشار پارلمان را به تحریم‌ها و اقدامات دیپلماتیک هماهنگ تبدیل می‌کنند یا نه.
• نشانگرهای تشدید تنش: تغییر در آماده‌باش اسرائیل، جابه‌جایی‌های نظامی آمریکا، یا اعلام خطوط قرمز صریح.
• روند آژانس: آیا تهران گزارش/توضیحات معوق را ارائه می‌کند و آیا آژانس سیگنال تغییر رویه می‌دهد یا نه.

منابع (ستون‌های راستی‌آزماییِ با اتکاپذیری بالا)

• بیانیه مطبوعاتی و متن طرح/قطعنامه پارلمان اروپا.
• گزارش رویترز درباره هشدار آژانس/گروسی (از طریق بازنشر).
• گزارش رویترز درباره پویایی اعتراضات و شکاف‌های اپوزیسیون خارج از کشور.
• نت‌بلاکس و پوشش مرتبط با مقیاس خاموشی و ارجاعات هزینه اقتصادی.
• تحلیل فنی Kentik درباره سازوکار قطع ارتباط.
• پوشش AFP (France24) درباره گفت‌وگوی شهبانو فرح پهلوی.
• گزارش هاآرتص درباره افزایش سطح هشدار اسرائیل.