روز ۳۹ انقلاب ملی ایران: بازگشت مذاکرات عمان در سایه تشدید فشارها

مسیر دیپلماسی فعال است

دیپلماسی دوباره روی ریل است—اما جنگ بر سر دستور کار، اصل ماجراست. گفت‌وگوهای هسته‌ای برنامه‌ریزی‌شده برای جمعه در عمان پس از یک نوسان کوتاه، دوباره در مسیر برگزاری قرار گرفته است؛ در حالی که بازیگران منطقه‌ای واشنگتن را برای حفظ این کانال تحت فشار گذاشته‌اند، اما مقام‌های آمریکایی همچنان نسبت به نتیجه بدبین‌اند. اصطکاک اصلی بر سر دامنه مذاکرات است: تهران تلاش دارد گفت‌وگوها صرفاً هسته‌ای باشد، در حالی که آمریکا آشکارا می‌گوید موضوع موشک‌ها، نیروهای نیابتی و مسائل حقوق بشری نیز باید مطرح شود (حتی اگر مرحله‌بندی شود).

واشنگتن دیپلماسی را با فشار همراه کرده و لحن در حال تندتر شدن است. دونالد ترامپ گفت رهبر جمهوری اسلامی «باید خیلی نگران باشد» و این را در چارچوب تجمع بزرگ نیروهای آمریکا در منطقه و هشدارها درباره سرکوب داخلی بیان کرد. مارکو روبیو نیز تاکید کرد آمریکا برای گفت‌وگو «آماده» است، اما فقط در صورتی که مذاکرات بتواند موضوعات موشک‌های بالستیک، حمایت از گروه‌های مسلح در منطقه، پرونده هسته‌ای و نحوه رفتار حکومت با مردم خودش را پوشش دهد.

تحولات داخل ایران

در داخل ایران، نقطه ضعف حکومت بیش از آن‌که صرفاً اقتصادی باشد، بحران مشروعیت سیاسی است. گزارش‌های بین‌المللی همچنان این سرکوب را از شدیدترین چالش‌ها علیه جمهوری اسلامی از زمان ۱۹۷۹ توصیف می‌کنند؛ در حالی که فعالان و نهادهای بیرونی از بازداشت‌های گسترده و تلفات بالا سخن می‌گویند (ارقام محل مناقشه و راستی‌آزمایی مستقل دشوار است). همزمان، حکومت می‌کوشد کنترل را نمایش دهد و از ریزش جلوگیری کند، و مخالفان بیشتر بر وحدت فرامذهبی و فرامنطقه‌ای و نماد «یک پرچم» تاکید می‌کنند.

سیگنال‌دهی مخالفان حول وحدت، بسیج جهانی و مقابله با جنگ روایت‌ها تیزتر شده است. پیام تازه شاهزاده رضا پهلوی بر همبستگی ملی «زیر یک پرچم» تاکید دارد و تلاش‌های ایرانیان خارج از کشور به سمت تجمعات هماهنگ بین‌المللی پیش می‌رود. همزمان، گزارش‌هایی در رسانه‌های اسرائیلی از ادعاهایی حکایت دارد که تهران عملیات‌های اطلاعاتی/رسانه‌ای علیه او را تشدید کرده است—نشانه‌ای از اینکه حکومت، جنگ روایت و مشروعیت را یک میدان تهدید فعال می‌بیند.

کانون‌های حقوق بشری در حال بیشتر شدن‌اند و کنترل آن‌ها دشوارتر می‌شود. یکی از نقاط برجسته در این ۲۴ ساعت، افزایش توجه به وضعیت زندانیان و بازداشت‌شدگان است—به‌ویژه اعتصاب غذای نرگس محمدی در اعتراض به ادامه بازداشت و گزارش‌های مربوط به محرومیت از تماس و ملاقات، همراه با نگرانی‌های جدی درباره وضعیت جسمی او. این پرونده‌ها در حال تقویت چارچوب «پاسخگویی» در واکنش‌های سیاسی بین‌المللی هستند.

تنش های منطقه ای

ریسک سرایت منطقه‌ای بالا می‌رود—حتی وقتی دولت‌ها به دنبال خروجی دیپلماتیک‌اند. پایتخت‌های عربی و مسلمان برای زنده نگه داشتن مسیر گفت‌وگو و جلوگیری از مارپیچ نظامی فعال شده‌اند، در حالی که اسرائیل همچنان بر معماری پساجنگ غزه (غیرنظامی‌سازی و خلع سلاح حماس) تمرکز دارد و پیام بازدارندگی به ایران می‌فرستد. در محیط مرزی لبنان و سوریه نیز گمانه‌زنی‌های امنیتی درباره سرایت بحران نشان می‌دهد شوک تنش ایران–آمریکا چگونه می‌تواند جبهه‌های ثانویه را شعله‌ور کند—هرچند بخشی از روایت‌ها همچنان محل اختلاف است.

واکنش های بین المللی

واکنش بین‌المللی سخت‌تر می‌شود و کنشگری دیاسپورا فشار را در میدان عمومی نگه می‌دارد. سنای استرالیا با قطعنامه‌ای در کنار مردم ایران ایستاده و بر محکومیت خشونت، حمایت از تحقیقات بین‌المللی و تحریم‌های هدفمند تاکید کرده است؛ و در سوی دیگر، تجمعات ایرانیان خارج از کشور (از جمله در لس‌آنجلس) هرچه بیشتر تنش‌آلود می‌شود—نشانه‌ای از اینکه میدان بیرونی نیز به بخشی از جنگ مشروعیت حکومت تبدیل شده است.