به‌روزرسانی جنگ ایران: تشدید تنش ها، حملات منطقه‌ای و مجتبی خامنه‌ای | ۶ مارس ۲۰۲۶

به‌روزرسانی درگیری ایران

خلاصه اجرایی: در ۳۶ ساعت گذشته، جنگ ایران–اسرائیل–آمریکا با شدت ادامه یافته است. در ۸ مارس ۲۰۲۶، مجلس خبرگان رهبری ایران به‌طور رسمی پسر رهبر جمهوری اسلامی علی خامنه‌ای، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، را به‌عنوان رهبر جدید منصوب کرد؛ اقدامی که همزمان با تجمعات گسترده حامی حکومت تثبیت شد. در همین حال، حملات اسرائیل–آمریکا در خاک ایران زیرساخت‌های کلیدی نظامی و انرژی را هدف قرار داده‌اند (به‌ویژه انبارهای نفت در تهران و کرج)، در حالی که ایران حملات تلافی‌جویانه موشکی و پهپادی علیه پایگاه‌های آمریکا و کشورهای عربی خلیج فارس انجام داده است (که به کشته شدن نیروهایی در کویت، زخمی شدن افراد دیگری در امارات و قطر، و رهگیری حملات بر فراز عربستان سعودی منجر شده است). ایالات متحده و متحدانش بر اهداف نظامی محدود و مشخص تأکید دارند: مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که عملیات «به جنگی بی‌پایان منجر نخواهد شد»، بلکه هدف آن نابودی توان موشکی و پهپادی ایران است. در همان زمان، قدرت‌های جهانی خواستار خویشتنداری شده‌اند: کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل بر حفاظت از غیرنظامیان و پایان فوری خصومت‌ها تأکید کرد، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، خواستار «حداکثر خویشتنداری» و حفاظت از غیرنظامیان شد، و روسیه و چین نسبت به تشدید بیشتر بحران هشدار دادند. در داخل ایران، نیروهای امنیتی بسیج شده‌اند و هیچ اعتراض ضدجنگ گسترده‌ای شکل نگرفته است؛ رسانه‌های دولتی تصاویر تجمع ایرانیان در حمایت از رهبر جدید را پخش کرده‌اند. تنش‌ها همچنان بالاست: سامانه‌های دفاعی ترکیه (با پشتیبانی ناتو) اخیراً یک موشک ایرانی را که به سمت حریم هوایی این کشور می‌رفت سرنگون کردند، و بسیاری از دولت‌ها کارکنان غیرضروری خود را از سفارتخانه‌ها در خلیج فارس خارج کرده‌اند. در مجموع، جنگ همچنان در حال گسترش در سراسر منطقه است و هیچ نشانه‌ای از آتش‌بس دیده نمی‌شود. ادعاهای کلیدی این گزارش (محل حملات، آمار تلفات، اظهارات) بر منابع رسمی و معتبر زیر استوار است و جزئیات حل‌نشده یا تأییدنشده نیز مشخص شده‌اند.

جدول زمانی رویدادهای کلیدی (۷ تا ۹ مارس ۲۰۲۶)

• ۲۰۲۶-۰۳-۰۷ ۱۲:۰۰ IRST: وزارت امور خارجه ایران از حمله‌ای (که توسط ایالات متحده تکذیب شد) به یک کارخانه آب شیرین‌کن در جزیره قشم که آب حدود ۳۰ روستا را تأمین می‌کند، خبر داد.
• ۲۰۲۶-۰۳-۰۷ ۲۳:۵۹ IRST: مجلس خبرگان ایران (۸۸ روحانی) آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی رأی داد.
• ۲۰۲۶-۰۳-۰۸ ۰۰:۰۵ IRST: رسانه‌های دولتی ایران گزارش می‌دهند که سپاه پاسداران و نیروهای مسلح به مجتبی خامنه‌ای اعلام وفاداری کرده‌اند.
• ۲۰۲۶-۰۳-۰۸ ۰۱:۰۰ IRST: حملات هوایی اسرائیل به انبارهای نفت در تهران و کرج (از جمله تأسیسات شهران و اقدسیه) آتش‌سوزی‌های بزرگی را شعله‌ور کرد و حداقل چهار راننده تانکر را کشت.
• 2026-03-08 04:00 IRST: عربستان سعودی یک پهپاد/موشک بالستیک ایرانی را که به سمت محله دیپلماتیک آمریکا در ریاض شلیک شده بود، سرنگون کرد.
• 2026-03-08 07:27 IRST: وزارت کشور کویت اعلام کرد که دو افسر بر اثر اصابت ترکش‌های ناشی از حملات موشکی/پهپادی رهگیری شده ایرانی کشته شده‌اند.
• 2026-03-08 10:00 IRST: وزارت امور خارجه ایالات متحده در مواجهه با حملات مداوم ایران، به کارکنان غیرضروری خود دستور خروج از عربستان سعودی را داد (و به متحدان خلیج فارس هشدار داد).
• 2026-03-09 10:00 IRST: تجمعات گسترده طرفداران دولت در تهران و سایر شهرها برگزار شد و جمعیت با تکان دادن پرچم‌ها و پوسترهای علی خامنه‌ای، وفاداری خود را به رهبر جدید اعلام کردند.

حملات و اهداف در ایران

در داخل ایران، حملات اخیر بر زیرساخت‌های نفتی و نظامی متمرکز بوده‌اند. تأسیسات نفتی در تهران/البرز برای نخستین‌بار از زمان آغاز جنگ هدف قرار گرفتند. در ۷ مارس (شب به وقت تهران)، حملات مشترک اسرائیل–آمریکا چهار انبار ذخیره سوخت و یک مرکز انتقال را هدف قرار دادند – از جمله انبار اقدسیه تهران، انبار شهران، پالایشگاه جنوب تهران، و یک انبار نفت در کرج (البرز). در پی این حملات، آتش‌سوزی‌های گسترده و دود سمی به‌وجود آمد. رسانه‌های ایرانی گزارش دادند که حداقل چهار راننده تانکر کشته شده‌اند؛ آمار رسمی قربانیان غیرنظامی در ایران اکنون از ۱,۳۰۰ نفر فراتر رفته است؛ رقمی که با ادامه بمباران‌ها همچنان در حال افزایش است.

زیرساخت‌های اصلی نفت و گاز ایران (میادین نفتی ⚫، میادین گازی 🔥، پالایشگاه‌ها ⛽، و پایانه‌های صادراتی ⚓). حملات اخیر چندین انبار سوخت و پالایشگاه در تهران (غرب و شمال‌شرق تهران) و همچنین انبار کرج (البرز) را هدف قرار داده‌اند. کمبود سوخت گزارش نشده، اما اختلالات زیست‌محیطی و حمل‌ونقلی جدی است.

دیگر اهداف مستندشده در ایران:

• محل فرهنگی: در ۷ مارس، حملات آمریکا/اسرائیل به کاخ گلستان در تهران، که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، آسیب وارد کرد. وزیر میراث فرهنگی ایران از آسیب به کاشی‌کاری‌ها و دیوارها خبر داد و آن را حمله به هویت ملی خواند. (در این محل هیچ تلفاتی گزارش نشد.)
• مدرسه در میناب: مقام‌های سازمان ملل به گزارش‌هایی اشاره کرده‌اند که یک دبستان در میناب (استان هرمزگان) در زمان برگزاری کلاس هدف قرار گرفته و ده‌ها دانش‌آموز دختر کشته و شمار زیادی زخمی شده‌اند. جمعیت هلال‌احمر ایران شمار کشته‌شدگان را ۷۸۷ نفر اعلام کرده است (تا اوایل مارس)، که شامل چنین فجایع غیرنظامی نیز می‌شود. گروه‌های حقوق بشری خواستار تحقیق درباره حمله به میناب شده‌اند.
• سایر نقاط: بنا بر گزارش‌ها، چندین تأسیسات نظامی و راداری در شمال ایران پیش‌تر در جنگ هدف قرار گرفته بودند، و ایران همچنین مدعی حمله به یک تأسیسات آب‌شیرین‌کن در جزیره قشم شده است (آمریکا انجام هرگونه حمله در آنجا را رد کرده است).

خلاصه‌ای دقیق از حملات تأییدشده (با زمان، مکان، هدف، منبع، تلفات)

• 2026-03-07 ~12:00 — جزیره قشم، ایران: هدف گزارش‌شده تأسیسات آب‌شیرین‌کن بود که به‌عنوان ادعای حمله آمریکا به زیرساخت آب مطرح شد. منبع، بیانیه وزارت خارجه ایران است. در گزارش، تلفات اعلام نشده و همچنین تأکید شده که این ادعا مورد اختلاف است.
• 2026-03-07 23:59 — تهران/البرز، ایران: هدف گزارش‌شده انبارهای ذخیره سوخت نفتی شامل شهران، اقدسیه، پالایشگاه و کرج بود. منبع الجزیره ذکر شده است. تلفات گزارش‌شده حداقل ۴ کشته است که به‌عنوان رانندگان تانکر معرفی شده‌اند.
• 2026-03-08 04:00 — ریاض، عربستان سعودی: هدف گزارش‌شده منطقه دیپلماتیک آمریکا (به‌عنوان هدف پهپاد ایرانی) بوده است. منبع وزارت دفاع عربستان سعودی است. تلفات ۰ گزارش شده و گفته شده پهپاد سرنگون شد.
• 2026-03-08 07:27 — شهر کویت، کویت: هدف گزارش‌شده وزارت کشور/نیروهای امنیتی بود که به موشک/پهپاد ایرانی نسبت داده شده است. منبع وزارت کشور کویت (رویترز) ذکر شده است. تلفات گزارش‌شده ۲ کشته است.
• 2026-03-09 ~10:00 — تهران، ایران: این مورد به میادین عمومی و تجمعات حامی مجتبی اشاره دارد و در قالب یک رویداد سیاسی آمده است، نه یک حمله. منبع رویترز است و در ستون تلفات/خسارت، نامربوط (رویداد سیاسی) درج شده است.

(جدول: حملات/ضربات منتخب در ایران و توسط ایران از ۷ مارس ۲۰۲۶. «نامربوط» به‌معنای نبود تلفات یا غیرنظامی بودن رویداد است.)

حملات تلافی‌جویانه ایران

ایران صدها موشک و پهپاد به سراسر منطقه شلیک کرده است. رویدادهای اخیر شامل موارد زیر است:

اسرائیل:

• حملات تلافی‌جویانه ایران (موشکی و پهپادی) همچنان به سوی اسرائیل ادامه یافته است (برای مثال بیت‌شمش، پتخ تیکوا) و طی هفته گذشته به برخی تلفات غیرنظامی منجر شده است، همان‌گونه که رویترز پیش‌تر گزارش داده بود. در ۳۶ ساعت گذشته آمار جدیدی از تلفات غیرنظامی در اسرائیل اعلام نشده، اما آژیرهای هشدار هوایی همچنان رایج بوده و سامانه‌های پدافندی فعال مانده‌اند.

کشورهای عربی خلیج فارس:

• کویت: در ۸ مارس، کویت اعلام کرد دو نفر از نیروهای آتش‌نشانی/وزارت کشور این کشور بر اثر ترکش ناشی از پهپادها/موشک‌های ایرانی کشته شده‌اند و افراد دیگری نیز زخمی شده‌اند.
• امارات متحده عربی (دبی/ابوظبی): پهپادهای ایرانی اهداف غیرنظامی از جمله هتل‌ها و فرودگاه‌ها را هدف قرار دادند. مقام‌های امارات گزارش دادند که در این حملات یک کارگر کشته و بیش از ده نفر زخمی شده‌اند.
• قطر: ایران ده‌ها موشک بالستیک به سمت پایگاه هوایی العدید شلیک کرد؛ بیشتر آن‌ها رهگیری شدند، اما ترکش موشک‌ها در اواخر فوریه ۸ تا ۱۶ غیرنظامی را در دوحه زخمی کرد (خارج از بازه ۳۶ ساعته). قطر این حملات را «بی‌پروا» محکوم کرد.
• بحرین: ایران رگبارهایی را به سمت پایگاه ناوگان پنجم در بحرین شلیک کرد؛ بیشتر آن‌ها رهگیری شدند. برخی هواپیماها و تأسیسات در ۱ مارس آسیب دیدند و دست‌کم ۳ کارگر خارجی کشته شدند (بر اساس گزارش‌های پیشین). دربار بحرین به ایران هشدار داد که بحران را تشدید نکند.
• عربستان سعودی: نیروهای نیابتی مستقر در یمن به سمت ریاض راکت شلیک کردند، و در ۸ مارس ایران یک پهپاد به سمت سفارت آمریکا/منطقه دیپلماتیک فرستاد که سرنگون شد. عربستان سعودی سفیر ایران را احضار کرده و نسبت به هرگونه حمله بعدی هشدار تلافی داده است.
• عراق: مقام‌های آمریکایی از اصابت راکت‌های ایرانی به پایگاه‌هایی در عراق (از جمله عین‌الاسد) خبر داده‌اند، اما در ۳۶ ساعت گذشته هیچ تلفات جدیدی از نیروهای آمریکایی اعلام نشده است (شمار کشته‌های آمریکا تا اوایل مارس همچنان ۶ نفر تأیید شده باقی مانده است).

این حوادث فرامرزی با محکومیت‌های گسترده روبه‌رو شده‌اند. وزارت خارجه قطر شلیک موشک‌های ایران را «نقض آشکار» حاکمیت این کشور توصیف کرد. کویت پس از کشته شدن نیروهایش اعتراض رسمی ثبت کرد. سامانه‌های دفاعی ترکیه (با پشتیبانی ناتو) در ۴ مارس یک موشک ایرانی را رهگیری کردند؛ مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت فعلاً بحثی درباره اجرای ماده ۵ مطرح نیست. ایران به‌طور رسمی شلیک موشک به سمت ترکیه را رد کرد.

واکنش‌های بین‌المللی

بازیگران اصلی جهانی و منطقه‌ای نگرانی یا محکومیت خود را ابراز کرده‌اند:

سازمان ملل متحد: راوینا شمداسانی، سخنگوی حقوق بشری سازمان ملل، هشدار داد که جنگ در حال «بدتر شدن و گسترش یافتن» است و خواستار حداکثر خویشتنداری و حفاظت از غیرنظامیان شد. او به آمار هلال‌احمر ایران (۷۸۷ کشته) و حمله به مدرسه در میناب اشاره کرد. دبیرکل سازمان ملل (آنتونیو گوترش) نیز خواستار آتش‌بس فوری شد.

اتحادیه اروپا: کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به نمایندگی از هر ۲۷ کشور عضو، خواستار «حداکثر خویشتنداری، حفاظت از غیرنظامیان و احترام کامل به حقوق بین‌الملل» شد. بیشتر رهبران اروپایی (برای مثال صدراعظم‌های آلمان) نیز از اجتناب از گسترش بیشتر بحران سخن گفتند. با این حال، واکنش‌ها در اروپا یکدست نیست: نخست‌وزیر اسپانیا، پدرو سانچز، به‌صراحت حمله آمریکا–اسرائیل را عامل بی‌ثباتی دانست، در حالی که موضع رهبر آلمان سنجیده‌تر بوده است. پارلمان اروپا نیز نسبت به آسیب به غیرنظامیان ابراز نگرانی کرد.

ناتو/ترکیه: ناتو در وضعیت هشدار باقی مانده اما تلاش کرده است از سرریز شدن درگیری جلوگیری کند. دبیرکل ناتو، مارک روته، گفت سرنگونی یک موشک ایرانی بر فراز ترکیه در ۴ مارس موجب فعال شدن ماده ۵ ناتو نخواهد شد و تأکید کرد که «هیچ‌کس درباره ماده ۵ صحبت نمی‌کند»، حتی با وجود آنکه سامانه‌های دفاعی تهدید را سرنگون کردند. ترکیه نیز رهگیری موشک را تأیید کرد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، به‌طور خصوصی از حملات آمریکا انتقاد کرده اما به‌صورت رسمی خواستار آرامش شده است.

روسیه: سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، هشدار داد که این جنگ ممکن است «ایران و همسایگان عربش را به سمت» تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای سوق دهد و از رهبران آمریکا و اسرائیل خواست خویشتندار باشند. ولادیمیر پوتین نیز ترور علی خامنه‌ای را «یک قتل مزورانه» توصیف کرد و خواستار آتش‌بس فوری شد.

چین: مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی را «نقض فاحش» منشور سازمان ملل توصیف کرد و خواستار توقف فوری خصومت‌ها شد. پکن بار دیگر بر حمایت از حاکمیت ایران تأکید کرد و خواهان راه‌حل‌های دیپلماتیک شد (چین اتباع خود را در اوایل جنگ تخلیه کرده بود).

ایالات متحده: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا (که در ۲۰۲۵ بار دیگر انتخاب شده)، فعالانه موضع‌گیری کرده است. او به رویترز گفت که آمریکا «باید» در انتخاب رهبر بعدی ایران نقش داشته باشد و اصرار کرد که این انتخاب باید «انتخاب ما» باشد. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، تأکید کرد که عملیات ایالات متحده «جراحی‌گونه، قاطع و بدون عذرخواهی» است و گفت «این جنگی بی‌پایان نخواهد بود» — و هدف مأموریت را تضعیف نیروهای موشکی و پهپادی ایران عنوان کرد. پنتاگون اعلام کرده که تاکنون شش نیروی آمریکایی کشته شده‌اند و مرگ هفتمین نفر نیز به‌دلیل جراحات قبلی تأیید شده است. واشنگتن همچنین دستور خروج کارکنان غیرضروری سفارت از عربستان سعودی را صادر کرد و هشدارهای سفر منتشر کرد.

کشورهای خلیج فارس/منطقه: افزون بر محکومیت‌های بالا، مصر، اردن و عراق همگی برای جلوگیری از هرج‌ومرج بیشتر خواستار کاهش تنش شده‌اند. اتحادیه عرب نیز تشکیل جلسه داده و خواستار خویشتنداری شده است. دولت اسرائیل تاکنون هیچ نشانه علنی از تغییر در سیاست خود بروز نداده و همچنان کارزارش را دفاعی و ضروری برای مهار «افراطیون» ایرانی توصیف می‌کند.

سازمان‌های غیردولتی مهم: گروه‌های بشردوستانه (کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، هلال‌احمر/صلیب سرخ) و نهادهای حقوق بشری نسبت به اوضاع هشدار داده‌اند. دفتر حقوق بشر سازمان ملل و هلال‌احمر بر رنج غیرنظامیان و آسیب به زیرساخت‌ها تأکید کرده‌اند. نهادهای راستی‌آزمایی نیز در حال بررسی گزارش‌های مربوط به جنایات احتمالی (برای مثال بمباران مدارس) هستند.

انتخاب مجتبی خامنه‌ای

در ۸ مارس ۲۰۲۶ (به وقت محلی)، مجلس خبرگان رهبری ایران با رأیی قاطع (و عملاً یکپارچه)، آیت‌الله مجتبی حسینی خامنه‌ای را به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران منصوب کرد. این مجلس (متشکل از ۸۸ روحانی) به‌صورت اضطراری در روزهای ۷ تا ۸ مارس تشکیل جلسه داد (در حالی که این فرایند معمولاً ماه‌ها زمان می‌برد) و اندکی پس از نیمه‌شب به وقت تهران بیانیه‌ای صادر کرد:

«مجلس خبرگان رهبری با رأیی قاطع، آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای را به‌عنوان سومین رهبر نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران منصوب کرد».

این رأی‌گیری در چارچوب وضعیت فوق‌العاده جنگی با سرعت انجام شد. روحانیون ارشد (از جمله آیت‌الله نوری همدانی) آشکارا خواستار تسریع روند انتخاب شدند تا «وحدت و انسجام ملت حفظ شود». فرماندهان امنیتی ایران (سپاه و نیروهای نظامی) فوراً با مجتبی بیعت کردند، و علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی سابق، در تلویزیون دولتی بر لزوم وحدت حول رهبر جدید تأکید کرد.

از نظر حقوقی، به محض رأی مجلس خبرگان، رهبر جدید مطابق قانون اساسی تمام اختیارات را در دست می‌گیرد. (آیت‌الله علی خامنه‌ای ۳۶ سال رهبر جمهوری اسلامی بود.) با این حال، مجتبی که جوان‌تر است (در میانه دهه ۵۰ زندگی) و پیش‌تر هیچ منصب عالی دولتی نداشته، در برخی محافل پرسش‌هایی درباره صلاحیتش ایجاد کرده است. اما هیچ نهاد عمده‌ای به‌طور علنی این انتصاب را به چالش نکشیده است. رسانه‌ها و مقام‌های ایرانی این روند را انتقالی یکپارچه و منطبق با قانون اساسی معرفی می‌کنند که هدف آن تقویت مقاومت در برابر جنگ است. مقام‌ها و تحلیلگران غربی نیز معتقدند که جریان‌های تندرو در ایران (که بر مجلس خبرگان و سپاه تسلط دارند) روند انتخاب را به‌شدت مدیریت کرده‌اند تا جانشین مطلوب خود را برگزینند.

در داخل ایران، خبر این انتصاب با تجمعات گسترده حامی حکومت روبه‌رو شد. تلویزیون دولتی جمعیت‌های زیادی در تهران و شهرهای دیگر را نشان داد که پرچم‌ها و تصاویر علی خامنه‌ای را در دست داشتند و شعارهای وحدت سر می‌دادند. هیچ گزارشی از اعتراض ضدخامنه‌ای منتشر نشده است؛ حتی چهره‌های میانه‌روتر مانند مسعود پزشکیان، رئیس مجلس، نیز پس از آنکه موضعی نسبتاً آشتی‌جویانه در قبال همسایگان خلیج فارس اتخاذ کرده بود و با انتقاد تندروها روبه‌رو شد، به‌سرعت عقب‌نشینی کردند. بیانیه‌های سپاه و رسانه‌های دولتی، مجتبی را چهره‌ای وحدت‌بخش معرفی کردند که «در شرایط حساس کنونی… می‌تواند کشور را هدایت کند». به‌طور خلاصه، واکنش رسمی و عمومی در داخل ایران دست‌کم در پیامد فوری این رأی‌گیری، عمدتاً حمایتی یا همراه با پذیرش بوده است.

واکنش داخلی و تدابیر امنیتی

جدا از تغییر رهبری، تحرکات داخلی ایران عمدتاً بر آمادگی جنگی و کنترل اطلاعات متمرکز بوده است. تدابیر امنیتی تشدید شده‌اند: بنا بر گزارش‌ها، مقام‌ها نیروهای بیشتری از سپاه پاسداران و گروه‌های شبه‌نظامی را بسیج کرده‌اند و محدودیت‌هایی بر سکوهای آنلاین و رسانه‌ها اعمال کرده‌اند. ناظران حقوق بشری سازمان ملل خاطرنشان کرده‌اند که بسیاری از ایرانیان از دسترسی به اینترنت محروم شده‌اند و توانایی آن‌ها برای اشتراک‌گذاری اطلاعات مستقل محدود شده است. همچنین انتظار می‌رود حکومت با هرگونه مخالفت برخورد کند: دفتر حقوق بشر سازمان ملل هشدار داده که نیروهای امنیتی ایران سابقه استفاده از نیروی مرگبار علیه مخالفان را دارند و خواستار حفاظت از حقوق بنیادین شده است. تاکنون هیچ اعتراض گسترده‌ای شکل نگرفته است؛ در عوض، رسانه‌های دولتی بر وحدت و مقاومت تأکید کرده‌اند. ارزش ریال و بازارهای ایران زیر فشار قرار دارند (با نفت بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه)، اما نشانه‌ای از وحشت عمومی فراتر از اضطراب معمول جنگی مشاهده نشده است. در مجموع، به‌نظر می‌رسد بیشتر ایرانیان در حال بسیج میهن‌پرستانه هستند، در حالی که حکومت کنترل شدیدی بر جریان اطلاعات اعمال می‌کند.

وضعیت نظامی و تحریم‌ها

همه طرف‌ها نشانه‌هایی از آمادگی ادامه‌دار بروز داده‌اند. آمریکا و اسرائیل هیچ آتش‌بس یا توقفی اعلام نکرده‌اند؛ مقام‌های ارشد آمریکایی می‌گویند کارزار ادامه خواهد یافت تا زمانی که «تهدیدهای ایران از میان برود». رهبران ایران نیز به‌طور مشابه وعده داده‌اند که «ضربات سنگین ادامه خواهد داشت» (غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، وعده تداوم حملات سنگین به هر کشوری را داد که اجازه داده باشد از خاکش برای حمله استفاده شود). اسرائیل حتی تهدید کرده است که شخص مجتبی خامنه‌ای را نیز هدف قرار خواهد داد (ترامپ گفته بود رهبر جدید ایران «دوام نخواهد آورد» اگر مورد تأیید آمریکا نباشد — اظهارنظری که به‌طور گسترده مورد انتقاد قرار گرفت).

هیچ گفت‌وگوی چندجانبه جدیدی برای آتش‌بس اعلام نشده است. از منظر دیپلماتیک، واکنش‌های فوری شامل خروج دیپلمات‌های آمریکا از عربستان سعودی و درخواست چین/عمان برای مذاکره بوده است. شورای امنیت سازمان ملل جلسه‌های اضطراری برگزار کرده اما دچار بن‌بست است (روسیه/چین با هرگونه بحث درباره تحریم‌ها مخالفت کرده‌اند). جدا از جنگ، آمریکا پیش از آغاز درگیری تحریم‌ها علیه نهادهای مرتبط با موشکی ایران را گسترش داده بود، اما در ۳۶ ساعت گذشته هنوز تحریم عمده جدیدی که مشخصاً به این بازه مربوط باشد اعلام نشده است (تمرکز فعلاً بر عملیات نظامی بوده، نه اقدام اقتصادی). گفته می‌شود کابینه جنگ اسرائیل نیز حملات بیشتری را بررسی کرده، اما از واکنش‌های منفی گسترده هراس دارد.

راستی‌آزمایی و اعتبار

در این درگیری، راستی‌آزمایی گزارش‌ها حیاتی است. رسانه‌های معتبر (رویترز، آسوشیتدپرس، الجزیره) به‌طور کلی تحولات اصلی را — مانند انتصاب مجتبی و حملات به تأسیسات نفتی — با استفاده از بیانیه‌های رسمی و تصاویر تأیید کرده‌اند. رسانه‌های نیمه‌رسمی ایران (فارس، تسنیم) گاهی آمارهایی از تلفات ارائه می‌کنند (برای مثال «چهار راننده تانکر کشته شدند») که به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند، بنابراین این ارقام با ذکر منبع گزارش می‌شوند. در مقابل، برخی ادعاها تکذیب شده‌اند: برای مثال، روزنامه جروزالم‌پست نوشته که ادعای سپاه مبنی بر ۶۵۰ کشته یا زخمی در میان نیروهای آمریکایی نادرست است — منابع آمریکایی تاکنون فقط مرگ شش نفر را تأیید کرده‌اند. در این گزارش بر بیانیه‌های رسمی و گزارش‌دهی شخص ثالث اتکا شده است؛ هر جزئیاتی که تأیید نشده باشد (برای مثال تعداد دقیق موشک‌های شلیک‌شده به قطر در ۸ مارس) با عنوان «نامشخص» مشخص شده است.

خلاصه حملات

مارچ 7 ~00:00 (شب) — تهران/کرج (ایران): هدف گزارش‌شده انبارهای نفت و پالایشگاه است. منبع الجزیره / رویترز ذکر شده و تلفات حداقل ۴ کشته گزارش شده که به‌عنوان رانندگان تانکر معرفی شده‌اند.

مارچ 7 ~12:00 — جزیره قشم (ایران): هدف گزارش‌شده تأسیسات آب‌شیرین‌کن است که به‌صورت ادعای حمله آمریکا مطرح شده. منبع وزارت خارجه ایران (ایرنا) است و تلفات گزارش نشده؛ در عین حال، در جدول آمده که این ادعا رد شده است.

مارچ 8 04:00 — ریاض (عربستان سعودی): هدف گزارش‌شده منطقه دیپلماتیک آمریکا (محدوده سفارت آمریکا) است. منبع وزارت دفاع عربستان ذکر شده و تلفات ۰ گزارش شده، با این توضیح که پهپاد سرنگون شد.

مارچ 8 07:27 — شهر کویت (کویت): هدف گزارش‌شده وزارت کشور و پلیس است که اصابت پهپاد ایرانی به آن نسبت داده شده. منبع وزارت کشور کویت (رویترز) است و تلفات ۲ کشته گزارش شده است.

سایر نقاط: در یادداشت‌ها به چندین نقطه در خلیج فارس از جمله فرودگاه‌ها، هتل‌ها و پایگاه‌ها اشاره شده است. منبع وزارتخانه‌های خلیج فارس / رویترز ذکر شده و پیامدها چندین زخمی و ۳ کشته (امارات) عنوان شده است.

توضیح: حملات اضافی ایران در ۲۸ فوریه تا ۱ مارس (خارج از بازه ۳۶ ساعته) تأسیسات در امارات و عربستان را هدف قرار دادند و به کشته شدن چند کارگر خارجی انجامیدند. در ۳۶ ساعت گذشته، گزارش‌ها حاکی از زخمی شدن افراد در قطر بر اثر ترکش موشک‌هاست، اما بیشتر موشک‌های ورودی رهگیری شده‌اند. در این دوره هیچ حمله جدیدی از سوی ایران در داخل عراق ادعا نشده است.

سناریوهای محتمل کوتاه‌مدت

در کوتاه‌مدت، به‌نظر می‌رسد درگیری در آستانه ادامه الگوی ضربه و ضدضربه قرار دارد. رهبری جدید ایران بعید است در شرایط حمله به دنبال مصالحه باشد؛ حتی ممکن است با هدف تلافی، حملات بیشتری به اهداف اضافی (پایگاه‌های آمریکا، تأسیسات خلیج فارس) انجام دهد. اسرائیل و آمریکا نیز نشان داده‌اند که حملات دقیق به دارایی‌های نظامی ایران را ادامه خواهند داد. آتش‌بس کامل بعید به‌نظر می‌رسد مگر آنکه یکی از طرفین به یک هدف روشن و محدود دست یابد (برای مثال شکستن بازدارندگی راهبردی ایران)، که فعلاً دور از دسترس است.

سناریوهای کلیدی عبارت‌اند از: (۱) تشدید بحران: یک خطای محاسباتی (برای مثال سرنگونی موشک ایرانی توسط یک کشور عضو ناتو، یا یک حادثه بزرگ غیرنظامی) می‌تواند بازیگران بیشتری را وارد جنگ کند و خطر گسترش منطقه‌ای را افزایش دهد. (۲) بن‌بست و فرسایش: هر دو طرف در اثر حملات مداوم فرسوده می‌شوند: ایران زیرساخت‌های خود را از دست می‌دهد، ا-سرائیل با رگبارهای دوره‌ای موشکی مواجه می‌ماند، و قیمت جهانی نفت بالا باقی می‌ماند. (۳) توافق پشت‌پرده: فشار دیپلماتیک (برای مثال از طریق عمان، میانجی‌گری اتحادیه اروپا یا حتی چین) شاید در نهایت به آتش‌بس موقت در ازای کاهش تحریم‌ها یا ارائه تضمین‌هایی بینجامد—اما با توجه به تشدید لفاظی‌ها (اظهارات اخیر ترامپ درباره «انتخاب» رهبر ایران نشان می‌دهد که فعلاً تمایل فوری به مصالحه وجود ندارد)، این احتمال دور از دسترس باقی مانده است.

هر یک از این سناریوها با عدم‌قطعیت همراه است. تاکنون گسترش جنگ (از بیروت تا بصره و بحرین) بسیاری از کشورها را نگران کرده است. نقاطی که باید فوراً زیر نظر باشند عبارت‌اند از حوادث ناخواسته (موشک‌های سرنگون‌شده، تلفات غیرنظامیان) و این‌که آیا قدرت‌های بزرگ (روسیه، چین، اتحادیه اروپا) می‌توانند یکی از طرفین را به سمت کاهش تنش سوق دهند یا نه. تحلیلگران همچنین اشاره می‌کنند که اگر کمبودها تشدید شود یا فرسودگی ناشی از جنگ افزایش یابد، ناآرامی در داخل ایران ممکن است رشد کند؛ اما موج پرقدرت حمایت داخلی از مجتبی خامنه‌ای فعلاً نشان‌دهنده نوعی وحدت است.

منابع: تمام ادعاهای فوق بر گزارش‌های معتبر خبری و رسمی استوار است، همان‌طور که در ارجاعات آمده است (رویترز، الجزیره، AP/IRNA، بیانیه‌های سازمان ملل و غیره). جزئیات تأییدنشده یا مورد اختلاف به‌طور شفاف برچسب‌گذاری شده‌اند.