گزارش ماهانه اوپک | اکتبر ۲۰۲۵

در سپتامبر ۲۰۲۵، سبد مرجع اوپک (ORB) با افزایش ماهانه ۶۶ سنت، به‌طور میانگین به ۷۰.۳۹ دلار در هر بشکه رسید که بازتاب حمایت جزئی قیمت از سوی نفت‌های خاورمیانه بود. قرارداد ماه اول نفت برنت در بورس ICE با افزایش ۳۲ سنت به ۶۷.۵۸ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام WTI در بورس NYMEX با کاهش ۴۹ سنت به ۶۳.۵۳ دلار در هر بشکه افت کرد. قرارداد یک ماهه نفت عمان (GME Oman) با ۸۱ سنت افزایش به ۷۰.۰۴ دلار در هر بشکه رسید و فاصله قیمتی خود با برنت را کاهش داد. اختلاف قیمت برنت و WTI با افزایش ۸۱ سنتی به ۴.۰۵ دلار در هر بشکه رسید که نشان‌دهنده تداوم تفاوت‌های لجستیکی و منطقه‌ای در قیمت‌گذاری است.

نویسنده: Economician

زمان مطالعه:

40 دقیقه

دسته بندی:commodities

نکات برجسته بازار نفت

تحرکات قیمت نفت خام

در ماه سپتامبر، ارزش سبد مرجع اوپک (ORB) با افزایش ماهانه ۶۶ سنت به‌طور میانگین به ۷۰.۳۹ دلار در هر بشکه رسید. قرارداد یک ماهه نفت برنت در بورس ICE با افزایش ماهانه ۳۲ سنت به‌طور میانگین به ۶۷.۵۸ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که قرارداد یک ماهه نفت خام WTI در بورس NYMEX با کاهش ۴۹ سنت به‌طور میانگین به ۶۳.۵۳ دلار در هر بشکه افت کرد. قرارداد یک ماهه نفت عمان (GME Oman) با افزایش ماهانه ۸۱ سنت به‌طور میانگین به ۷۰.۰۴ دلار در هر بشکه رسید. اختلاف قیمت بین قرارداد یک ماهه نفت برنت و WTI در بورس ICE و NYMEX با افزایش ۸۱ سنتی به‌طور میانگین به ۴.۰۵ دلار در هر بشکه رسید. منحنی قرارداد آتی نفت برنت در ICE و نفت WTI در NYMEX صاف‌تر شد، اما بخش ابتدایی منحنی همچنان در وضعیت عقب‌ماندگی (Backwardation) باقی ماند. در مقابل، منحنی آتی نفت عمان و دوبی تقویت شد. صندوق‌های پوشش ریسک و سایر مدیران سرمایه‌گذاری در ماه سپتامبر موضع نزولی خود را نسبت به قراردادهای آتی نفت خام حفظ کردند، به‌طوری‌که موقعیت‌های ترکیبی NYMEX و ICE WTI در بیشتر ماه در وضعیت فروش خالص (Net Short) باقی ماند.

اقتصاد جهانی

اقتصاد جهانی مسیر رشد پایدار خود را حفظ کرده است، که با تداوم شتاب قوی و منسجم مشاهده‌شده در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ پشتیبانی می‌شود. پیش‌بینی‌های رشد اقتصادی جهانی بدون تغییر باقی مانده و برای سال ۲۰۲۵ برابر با ۳.۰٪ و برای سال ۲۰۲۶ برابر با ۳.۱٪ است.

پیش‌بینی رشد اقتصادی ایالات متحده نیز بدون تغییر مانده و برای سال ۲۰۲۵ معادل ۱.۸٪ و برای سال ۲۰۲۶ معادل ۲.۱٪ برآورد می‌شود.

پیش‌بینی رشد اقتصادی ژاپن در سال ۲۰۲۵ برابر با ۱.۰٪ و در سال ۲۰۲۶ برابر با ۰.۹٪ باقی مانده است.

پیش‌بینی رشد اقتصادی منطقه یورو برای هر دو سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در سطح ۱.۲٪ حفظ شده است.

پیش‌بینی رشد اقتصادی چین برای سال ۲۰۲۵ برابر با ۴.۸٪ و برای سال ۲۰۲۶ برابر با ۴.۵٪ است.

پیش‌بینی رشد اقتصادی هند نیز برای هر دو سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در سطح ۶.۵٪ باقی مانده است.

پیش‌بینی رشد اقتصادی برزیل برای سال ۲۰۲۵ برابر با ۲.۳٪ و برای سال ۲۰۲۶ برابر با ۲.۵٪ است، و پیش‌بینی رشد اقتصادی روسیه نیز برای سال ۲۰۲۵ معادل ۱.۸٪ و برای سال ۲۰۲۶ معادل ۱.۵٪ برآورد می‌شود.

درخواست جهانی نفت

پیش‌بینی رشد تقاضای جهانی نفت برای سال ۲۰۲۵ بدون تغییر نسبت به ارزیابی ماه گذشته، در حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل باقی مانده است. در کشورهای عضو OECD، پیش‌بینی می‌شود تقاضای نفت در سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۱ میلیون بشکه در روز افزایش یابد، در حالی که در کشورهای غیرعضو OECD پیش‌بینی می‌شود در سال جاری حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز رشد داشته باشد.

در سال ۲۰۲۶ نیز پیش‌بینی می‌شود تقاضای جهانی نفت حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل افزایش یابد، بدون تغییر نسبت به ارزیابی ماه گذشته. انتظار می‌رود کشورهای عضو OECD حدود ۰.۱ میلیون بشکه در روز و کشورهای غیرعضو OECD حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز رشد سالانه در تقاضای نفت داشته باشند.

عرضه جهانی نفت

تولید مایعات نفتی کشورهای غیرعضو در توافق همکاری (Non-DoC) — یعنی کشورهایی که در «اعلامیه همکاری» مشارکت ندارند — پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۸ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل افزایش یابد که بدون تغییر نسبت به ارزیابی ماه گذشته است. انتظار می‌رود عوامل اصلی این رشد، ایالات متحده، برزیل، کانادا و آرژانتین باشند.

پیش‌بینی رشد تولید مایعات کشورهای غیرعضو DoC برای سال ۲۰۲۶ نیز بدون تغییر باقی مانده و در حدود ۰.۶ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل برآورد می‌شود، که در این میان دوباره برزیل، کانادا، ایالات متحده و آرژانتین نقش اصلی را در رشد تولید خواهند داشت.

پیش‌بینی می‌شود تولید مایعات گاز طبیعی (NGLs) و مایعات غیرمتعارف از کشورهای عضو توافق همکاری (DoC) در سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۱ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل افزایش یابد و به‌طور میانگین به ۸.۶ میلیون بشکه در روز برسد، و در سال ۲۰۲۶ نیز افزایش مشابهی به میزان حدود ۰.۱ میلیون بشکه در روز را تجربه کند و میانگین آن به ۸.۸ میلیون بشکه در روز برسد.

طبق منابع ثانویه در دسترس، تولید نفت خام کشورهای عضو توافق همکاری در ماه سپتامبر به میزان ۶۳۰ هزار بشکه در روز نسبت به ماه قبل افزایش یافت و به‌طور میانگین به حدود ۴۳.۰۵ میلیون بشکه در روز رسید.

بازار فرآورده‌ها و عملیات پالایش

در ماه سپتامبر، حاشیه سود پالایشگاه‌ها مطابق با روندهای فصلی در هر سه مرکز تجاری اصلی افزایش یافت. این رشد ناشی از کاهش تولید فرآورده‌ها بود، زیرا فصل سنگین تعمیرات پالایشگاهی در نیم‌کره شمالی باعث شد فشار صعودی بر اسپرد خالص فرآورده‌ها و سودآوری پالایش ایجاد شود.

در سواحل خلیج ایالات متحده (USGC)، فرآورده‌های میان‌تقطیر منبع اصلی قدرت بازار بودند، که ناشی از عرضه محدود و صادرات قوی بود. در روتردام، کاهش تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر از روسیه به تشدید تنگنای بازار گازوئیل کمک کرد، در حالی که صادرات بنزین به غرب آفریقا افزایش یافت و تقاضا برای سوخت جت و نفت سفید در منطقه همچنان بالا بود.

در سنگاپور، سود در بیشتر بخش‌های بشکه نفتی مشاهده شد، به‌جز سوخت سنگین با گوگرد بالا. بخش عمده این رشد ناشی از افزایش قیمت گازوئیل، سوخت جت/نفت سفید و نفتا بود که به افزایش تقاضای منطقه‌ای در پی توقف‌های غیرمنتظره پالایشگاه‌ها و کاهش صادرات فرآورده‌ها از چین نسبت داده می‌شود.

بر اساس داده‌های اولیه، حجم پالایش جهانی در ماه سپتامبر ۱.۴ میلیون بشکه در روز نسبت به ماه قبل کاهش یافت و به‌طور میانگین به ۸۲.۲ میلیون بشکه در روز رسید.

بازار تانکرها

نرخ‌های حمل‌ونقل لحظه‌ای تانکرهای نفت خام (Dirty Tanker) در ماه سپتامبر نوسانات متفاوتی را تجربه کردند. نرخ‌های لحظه‌ای VLCC به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت، زیرا افزایش صادرات از خاورمیانه در فهرست تناژ کشتی‌ها منعکس شد. نرخ‌های حمل‌ونقل در مسیر خاورمیانه به شرق ۵۶٪ نسبت به ماه قبل افزایش یافت و افزایش مشابهی نیز در مسیر خاورمیانه به غرب مشاهده شد. فعالیت‌ها در بازار Suezmax آرام‌تر بود، هرچند تعادل در عرضه کشتی‌ها موجب ثبات نسبی بازار شد. نرخ‌های حمل‌ونقل در مسیر غرب آفریقا به سواحل خلیج ایالات متحده (USGC) با رشد ۳٪ نسبت به ماه قبل همراه بود.

نرخ‌های لحظه‌ای Aframax نیز نوساناتی داشت، زیرا اختلالات باعث کاهش تقاضا برای تناژ در دریای مدیترانه شد. نرخ‌های لحظه‌ای مسیر بین‌مدیترانه‌ای (Cross-Med) با کاهش ۶٪ نسبت به ماه قبل مواجه شد، در حالی که نرخ‌ها در مسیر اندونزی به شرق ۱۶٪ افزایش یافت.

در بازار تانکرهای فرآورده‌های پاک (Clean Tanker) نیز نرخ‌های لحظه‌ای رفتار متفاوتی نشان دادند. در برخی مسیرهای کوتاه شاهد بهبود نرخ‌ها بودیم، اما آغاز فصل تعمیرات پالایشگاهی موجب کاهش تقاضا برای تناژ تانکرهای فرآورده در خاورمیانه شد. نرخ‌های مسیر خاورمیانه به شرق ۱۰٪ نسبت به ماه قبل کاهش یافت، در حالی که نرخ‌ها در مسیر سنگاپور به شرق ۵٪ افزایش یافتند.

تجارت نفت خام و فرآورده‌های پالایشی

در ماه سپتامبر، واردات نفت خام ایالات متحده به سطح متوسط فصلی رشد کرد و به ۶.۱ میلیون بشکه در روز رسید. صادرات نفت خام ایالات متحده با ۴.۳ میلیون بشکه در روز به بالاترین سطح خود در سال جاری رسید. واردات فرآورده‌های نفتی ایالات متحده به ۱.۹ میلیون بشکه در روز افزایش یافت، در حالی که صادرات فرآورده‌ها اندکی کاهش یافت، اما همچنان در سطح بالایی باقی ماند.

در اروپا (OECD Europe)، واردات نفت خام در ماه اوت به‌صورت فصلی کاهش یافت اما نزدیک به میانگین پنج‌ساله باقی ماند. واردات فرآورده‌های نفتی به این منطقه نیز افزایش یافت، به‌جز در بخش گازوئیل؛ ورود سوخت جت عامل اصلی رشد بود.

در ژاپن، واردات نفت خام در ماه اوت به‌صورت ماه‌به‌ماه به افزایش خود ادامه داد و به‌طور میانگین به ۲.۲ میلیون بشکه در روز رسید. واردات فرآورده‌ها از جمله LPG نیز به رشد خود ادامه داد و از تقاضای قوی برای LPG و نفتا حمایت شد.

در چین، واردات نفت خام در ماه اوت به‌طور میانگین ۱۱.۷ میلیون بشکه در روز بود. واردات فرآورده‌ها از جمله LPG در ماه اوت کاهش یافت، اما همچنان در سطح بالایی باقی ماند که ناشی از تقاضای قوی برای خوراک‌های پتروشیمی بود. صادرات فرآورده‌های چین کاهش یافت، زیرا افت در صادرات سوخت جت، نفتا و بنزین بیش از افزایش صادرات نفت کوره و گازوئیل بود.

در هند، واردات نفت خام از پایین‌ترین سطح ۲۲ ماهه در ماه قبل افزایش یافت و در ماه اوت به‌طور میانگین به ۴.۶ میلیون بشکه در روز رسید. واردات فرآورده‌ها در بالاترین محدوده میانگین پنج‌ساله باقی ماند که ناشی از ورود LPG بود. صادرات فرآورده‌ها نیز در پی افزایش ارسال‌ها به اروپا همچنان قوی باقی ماند.

تحرکات ذخایر تجاری

داده‌های مقدماتی ماه اوت ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که موجودی‌های تجاری کشورهای OECD در سطح ۲,۷۹۳ میلیون بشکه قرار داشت، که ۰.۵ میلیون بشکه کمتر از ماه قبل بود. در این سطح، ذخایر تجاری در کشورهای OECD نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۴۵.۷ میلیون بشکه کمتر، نسبت به میانگین پنج‌ساله اخیر ۹۲.۲ میلیون بشکه پایین‌تر، و نسبت به میانگین سال‌های ۲۰۱۹–۲۰۱۵ حدود ۱۹۲.۰ میلیون بشکه کمتر بودند.

در میان اجزا، ذخایر نفت خام ۱۰.۴ میلیون بشکه نسبت به ماه قبل کاهش یافت، در حالی که ذخایر فرآورده‌ها ۹.۹ میلیون بشکه افزایش داشتند. ذخایر تجاری نفت خام OECD در سطح ۱,۳۱۶ میلیون بشکه قرار گرفت، که ۱۳.۱ میلیون بشکه کمتر از سال گذشته، ۴۹.۹ میلیون بشکه پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله اخیر، و ۱۳۰.۹ میلیون بشکه کمتر از میانگین سال‌های ۲۰۱۹–۲۰۱۵ بود.

کل ذخایر فرآورده‌های نفتی OECD در سطح ۱,۴۷۷ میلیون بشکه قرار گرفت. این میزان ۳۲.۶ میلیون بشکه کمتر از سال گذشته، ۴۲.۳ میلیون بشکه پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله اخیر، و ۶۱.۰ میلیون بشکه کمتر از میانگین سال‌های ۲۰۱۹–۲۰۱۵ است.

از نظر تعداد روزهای پوشش موجودی، ذخایر تجاری نفت کشورهای OECD در ماه اوت ۰.۲ روز نسبت به ماه قبل افزایش یافت و به ۶۰.۲ روز رسید. این رقم ۱.۱ روز کمتر از سطح ثبت‌شده در اوت ۲۰۲۴، ۳.۶ روز پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله اخیر، و ۲.۹ روز کمتر از میانگین سال‌های ۲۰۱۹–۲۰۱۵ است.

بالانس عرضه و تقاضا

تقاضا برای نفت خام کشورهای عضو توافق همکاری (DoC) نسبت به ماه گذشته بدون تغییر باقی مانده و در سال ۲۰۲۵ در سطح ۴۲.۵ میلیون بشکه در روز قرار دارد. این رقم نسبت به برآورد سال ۲۰۲۴ حدود ۰.۴ میلیون بشکه در روز افزایش نشان می‌دهد. تقاضا برای نفت خام کشورهای عضو DoC در سال ۲۰۲۶ نیز بدون تغییر نسبت به ماه گذشته، در سطح ۴۳.۱ میلیون بشکه در روز پیش‌بینی می‌شود که تقریباً ۰.۶ میلیون بشکه در روز بیشتر از برآورد سال ۲۰۲۵ است.

تغییرات قیمت نفت

در ماه سپتامبر، ارزش سبد مرجع اوپک (ORB) با افزایش ماهانه ۶۶ سنت به‌طور میانگین به ۷۰.۳۹ دلار در هر بشکه رسید. قرارداد تحویل یک ماهه نفت برنت در بورس ICE در سپتامبر با افزایش ۳۲ سنت نسبت به ماه قبل به‌طور میانگین به ۶۷.۵۸ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که قرارداد تحویل یک ماهه نفت خام WTI در بورس NYMEX با کاهش ۴۹ سنت نسبت به ماه گذشته به‌طور میانگین به ۶۳.۵۳ دلار در هر بشکه افت کرد. قرارداد تحویل یک ماهه نفت عمان (GME Oman) در سپتامبر با افزایش ۸۱ سنت نسبت به ماه قبل به ۷۰.۰۴ دلار در هر بشکه رسید.

اختلاف قیمت بین قرارداد تحویل یک ماهه نفت برنت در ICE و نفت خام WTI در NYMEX در سپتامبر با افزایش ۸۱ سنت به‌طور میانگین به ۴.۰۵ دلار در هر بشکه رسید. منحنی آتی شاخص‌های اصلی نفت سبک و شیرین، یعنی ICE Brent و NYMEX WTI، در سپتامبر صاف‌تر شد، اما بخش ابتدایی منحنی همچنان در وضعیت عقب‌ماندگی (Backwardation) باقی ماند. این موضوع نشان می‌دهد که علی‌رغم فعالیت‌های سفته‌بازی در بازار آتی، عوامل بنیادی فیزیکی بازار نفت در کوتاه‌مدت همچنان از قیمت‌ها حمایت می‌کردند. منحنی آتی نفت عمان (GME Oman) و دوبی نیز در سپتامبر تقویت شد. این بهبود ناشی از تقاضای قوی پالایشگاه‌های منطقه آسیا-اقیانوسیه برای محموله‌های فوری بود.

صندوق‌های پوشش ریسک و سایر مدیران سرمایه‌گذاری در ماه سپتامبر موضع نزولی خود را نسبت به معاملات آتی نفت خام حفظ کردند و پوزیشن های ترکیبی NYMEX و ICE WTI در بیشتر روزهای ماه در وضعیت فروش خالص (Net Short) باقی ماند. معاملات سفته‌بازی نوسان زیادی داشت و این امر نوسانات قیمتی را تشدید کرد. سفته‌بازان با افزایش موقعیت‌های فروش خود در قراردادهای ICE Brent به بالاترین سطح چهار ماهه، و کاهش موقعیت‌های خرید، واکنش نشان دادند؛ در حالی که نگرانی‌ها درباره چشم‌انداز نامطمئن اقتصادی و وضعیت عرضه و تقاضای نفت افزایش یافته بود. با این حال، مدیران سرمایه‌گذاری در بازار فرآورده‌های پالایشی رویکردی صعودی اتخاذ کردند و پوزیشن های خرید خالص خود در قراردادهای ICE Gasoil را در طول سپتامبر ۳۳.۴٪ افزایش دادند تا به بالاترین سطح از مارس ۲۰۲۲ برسد..

قبمت های نقدی نفت

قیمت‌های نقدی نفت خام در ماه سپتامبر نوسانات متفاوتی داشتند. شاخص‌های نفت سبک و شیرین اندکی کاهش ماهانه را تجربه کردند، در حالی که انواع نفت متوسط و ترش با افزایش قیمت همراه بودند. نفت دریای شمال (North Sea Dated) و WTI تحت فشار کاهش تقاضای پالایشگاهی قرار گرفتند، زیرا فصل تعمیرات پاییزی در ایالات متحده و اروپا جریان مصرف را کاهش داد و عرضه بیشتر WTI از سواحل خلیج ایالات متحده (USGC) نیز فشار مضاعفی وارد کرد. علاوه بر این، فعالیت‌های فروش در بازار آتی موجب تشدید فشار نزولی شد. با این حال، بخشی از این افت قیمت‌ها با بهبود حاشیه سود پالایش، به‌ویژه در بخش فرآورده‌های میان‌تقطیر، و افزایش تقاضای خرید از سوی پالایشگاه‌های منطقه آسیا-اقیانوسیه جبران شد. بهبود شرایط آربیتراژ غرب به شرق نیز از تقاضا برای نفت‌های حوزه آتلانتیک حمایت کرد.

در ماه سپتامبر، قیمت ماه اول نفت دریای شمال و WTI به ترتیب با کاهش ۳۴ و ۴۵ سنت نسبت به ماه قبل، به‌طور میانگین به ۶۷.۹۰ دلار و ۶۳.۶۳ دلار در هر بشکه رسید. اختلاف قیمت بین نفت دریای شمال و نفت برنت در بورس ICE در مقیاس ماهانه کاهش یافت که بیانگر تعادل نسبی در عرضه و تقاضای کوتاه‌مدت، علیرغم تعمیرات فصلی است. در میانگین ماهانه، این اختلاف ۶۶ سنت کاهش یافت و در سپتامبر به برتری ۳۲ سنت در هر بشکه رسید.

در مقابل، قیمت نفت خام متوسط و ترش در ماه سپتامبر افزایش یافت. این رشد تحت تأثیر نگرانی‌ها از احتمال اختلال در عرضه در اروپای شرقی در پی تنش‌های ژئوپلیتیکی و تحریم‌ها بود، که موجب افزایش تقاضای خرید برای نفت‌های مشابه در سایر مناطق، به‌ویژه خاورمیانه شد. قیمت قرارداد تحویل یک ماهه نفت دوبی در سپتامبر با ۵۸ سنت افزایش نسبت به ماه گذشته به‌طور میانگین به ۷۰.۰۱ دلار در هر بشکه رسید.