دیدگاه‌ها و انتظارات اقتصاد جهانی – هفته ۳۵ سال ۲۰۲۵

بررسی اقتصاد جهانی

در هفته‌های اخیر، چشم‌انداز اقتصاد جهانی دستخوش تغییرات قابل توجهی شده است که با مسیرهای متفاوت تورم و تحولات جدید در سیاست‌های بانک‌های مرکزی اقتصادهای بزرگ همراه بوده است. در حالی که در برخی مناطق فشارهای تورمی کاهش یافته و بحث‌ها درباره احتمال سیاست‌های انبساطی پولی مطرح است، برخی دیگر همچنان با رشد مستمر قیمت‌ها روبرو هستند و این امر منجر به رویکردی محتاطانه از سوی سیاست‌گذاران شده است.

در سمپوزیوم جکسون هول، بانکداران مرکزی و سیاست‌گذاران بر چالش‌های مدیریت تورم و حمایت از رشد اقتصادی در میان پویایی‌های متغیر جهانی تأکید کردند. جرمی پاول، رئیس فدرال رزرو، بر آمادگی برای کاهش نرخ بهره در آینده تأکید کرد اما با توجه به تورم پایدار و عدم قطعیت‌های بازار کار، بر لزوم احتیاط نیز تأکید داشت. بحث‌ها بر اهمیت سیاست مبتنی بر داده و ریسک‌های ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک، تغییرات جمعیتی و روندهای نوین بهره‌وری تأکید داشتند. بازارها به لحن محتاطانه اما اندکی انبساطی واکنش مثبت نشان دادند و سرمایه‌گذاران به دنبال سیگنال‌های بیشتر درباره چشم‌انداز سیاست‌های پولی جهانی هستند.

در ایالات متحده، داده‌های اخیر نشان از شتاب‌گیری مجدد تورم دارد؛ قیمت‌های مصرف‌کننده هسته‌ای در ماه ژوئیه نسبت به سال قبل ۳.۱ درصد افزایش یافته که سریع‌ترین رشد از فوریه است و شاخص قیمت تولیدکننده نیز در یک ماه ۰.۹ درصد (معادل سالانه ۳.۳ درصد) رشد داشته است. برای افرادی که روندهای تورمی و تحولات نرخ بهره را دنبال می‌کنند، این گزارش PPI نشانه‌ای جدی از تشدید فشارهای هزینه‌ای در زنجیره تولید است. هرچند این وضعیت کار فدرال رزرو را پیچیده می‌کند، اما بازارها همچنان انتظار کاهش نرخ بهره در سپتامبر را دارند؛ طبق داده هایFedWatch Tools گروه CME، احتمال آن حدود ۷۵ درصد برآورد می‌شود.

در مقابل، روند سیاست‌های انبساطی در آسیا-اقیانوسیه آغاز شد. بانک مرکزی نیوزیلند (RBNZ) نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه کاهش داد و با اختلاف کمی نسبت به افزایش بیشتر، چشم‌انداز انبساطی‌تری را اعلام کرد؛ به طوری که پیش‌بینی می‌شود نرخ بهره تا اوایل ۲۰۲۶ به ۲.۵۵ درصد برسد. فشارهای تورمی رو به کاهش و پیش‌بینی رشد و بازار کار ضعیف‌تر شده و نرخ بیکاری روند افزایشی خواهد داشت. رئیس بانک مرکزی نیوزیلند بر ظرفیت اضافی اقتصاد بعد از دوره رکود اخیر تأکید داشت. احتمال کاهش‌های بیشتر نرخ بهره زیاد است و انتظار می‌رود یک نوبت دیگر کاهش ۲۵ واحدی در نوامبر انجام شود. بانک مرکزی استرالیا نیز هفته پیش، نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه کاهش داد (به ۳.۶ درصد، پایین‌ترین سطح در دو سال اخیر) و به کاهش تورم و سرد شدن بازار کار استناد کرد. این تحولات نشان‌دهنده تغییر رویکرد گسترده‌تر بانک‌های مرکزی به سمت سیاست‌های حمایتی است؛ زیرا فشارهای قیمتی در خارج از آمریکا تعدیل شده است.

در همین حال، اقتصاد چین نشانه‌هایی هشداردهنده بروز داد؛ داده‌های جولای حاکی از ضعف رشد در محرک‌های اصلی اقتصاد است. فروش خرده‌فروشی تنها ۳.۷ درصد (کمتر از انتظار) رشد کرد و قیمت تولیدکننده همچنان منفی و در سطح –۳.۶ درصد باقی ماند که منعکس‌کننده مازاد ظرفیت و ضعف تقاضا است. با کاهش شتاب رشد، انتظار می‌رود پکن بسته‌های حمایتی جدیدی را برای تحریک فعالیت‌های اقتصادی ارائه کند. با این وجود، بانک مرکزی چین نرخ بهره وام یک‌ساله و پنج‌ساله را بدون تغییر در سطوح تاریخی پایین (۳.۰۰ و ۳.۵۰ درصد) نگه داشت.

اروپا همچنان اخبار مثبتی ارائه نمی کند؛ وقفه تابستانی در داده‌ها نیز چشم‌انداز ضعیف منطقه را تأیید کرد. یک نظرسنجی مهم از سرمایه‌گذاران آلمانی (ZEW) نشان از بدتر شدن انتظارات داشت و تولیدات صنعتی منطقه یورو در ماه ژوئن کاهش یافت که چشم‌انداز کوتاه‌مدت را تضعیف کرد.

تورم بریتانیا در جولای بالاتر از انتظار بود؛ تورم کل و هسته هر دو به ۳.۸ درصد سالانه رسیدند و تورم خدمات به ۵.۰ درصد افزایش یافت. هزینه‌های حمل‌ونقل به ویژه بلیت هواپیما عامل اصلی افزایش بود. هرچند این داده‌ها مطابق پیش‌بینی اخیر بانک مرکزی انگلیس است، اما تورم پایدار و فعالیت قوی بخش خدمات، کاهش نرخ بهره در کوتاه‌مدت را دشوار می‌کند. با وجود پیش‌بینی کاهش نرخ بهره در اوایل سال آینده، بانک مرکزی احتمالاً تا حصول شواهد روشن‌تر از روند نزولی تورم صبر خواهد کرد، به ویژه با توجه به داده‌های PMI که همچنان قدرت بخش خدمات و فشارهای تورمی را نشان می‌دهد.

تورم کانادا در جولای کمتر از انتظار بود؛ نرخ تورم کل به ۱.۷ درصد و تورم هسته به ۳.۱ درصد رسید. کاهش عمده ناشی از افت شدید قیمت بنزین در پی حذف مالیات کربن بود. فشارهای تورمی بنیادی فروکش کرده است؛ قیمت کالاها تقریباً بدون تغییر و تورم خدمات نیز کاهشی است. هرچند داده‌ها از احتمال کاهش نرخ بهره حمایت می‌کند، اما بانک مرکزی کانادا منتظر تأیید بیشتر از سمت رشد اقتصادی، بازار کار و تورم خواهد ماند. انتظار می‌رود کاهش تدریجی نرخ بهره از اکتبر آغاز شده و تا اوایل ۲۰۲۶ نرخ بهره پایه به ۲.۲۵ درصد برسد.

بازارهای مالی نسبت به این جریان‌های متقاطع هم با ریسک‌پذیری و هم با احتیاط واکنش نشان دادند. بازارهای جهانی سهام روند صعودی تابستانه خود را ادامه دادند و در برخی بازارها به رکوردهای چند ساله یا تاریخی رسیدند. مومنتوم در ژاپن بسیار قوی بود؛ شاخص TOPIX ~۴٪ رشد کرد و به بالاترین سطح از ۱۹۸۹ رسید. سهام آمریکا هم با امید به کاهش قریب‌الوقوع نرخ بهره فدرال رزرو رشد کرد. همزمان، دارایی‌های امن مورد توجه قرار گرفتند؛ قیمت طلا به رکورد جدیدی (نزدیک ۳۴۰۰ دلار) رسید زیرا سرمایه‌گذاران به دنبال پوشش ریسک در برابر عدم قطعیت اقتصادی و ضعف دلار بودند. در مقابل، نفت خام تحت فشار نگرانی‌های عرضه قرار داشت و پس از رسیدن به کف دوماهه، با بازگشتی اندک مواجه شد. در مجموع، اقتصاد جهانی در نقطه عطفی قرار دارد: کاهش تدریجی تورم و ضعف رشد باعث چرخش برخی بانک‌های مرکزی به سمت سیاست‌های حمایتی شده، حتی اگر مقاومت اقتصاد آمریکا همچنان سیاست فدرال رزرو را تحت تأثیر قرار دهد. بازارها بین آرامش ناشی از فروکش کردن تورم و نگرانی از کند شدن رشد اقتصادی در نوسان هستند.